SEOmuhendisi adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle
dostlar selam

yorumunuzun dayanagı ne olursa olsun, karşı tarafa da saygı duyarak belirtirseniz sevinirim.

bir ilahi dine inanıyorsanız, zaten hayatınızın belirli kilometre taşlarını belirleyen "kader" faktörü var. inanmıyorsanız da, aslında adına şans, enerji, çevresel faktörler vs. ne derseniz deyin, ucu kaderle benzer bir kavrama çıkan ve önemli ölçüde hayatınıza dokunan, sizin seçemediğiniz faktörler var. coğrafya, aile, büyüdüğünüz çevre, şans adı altında hayatınız boyunca karşınıza çıkan okul arkadaşlarından, patronlara, eşinizden bilmem kime kadar olan herkes, istemeden yanlış zamanda yanlış yerde olarak geçirdiğiniz bir kaza vb. her durum, aslında bu faktörlerdir.

kısacası, sizin kontrolünüz dahilinde olmayan pek çok şey var. ha olasılıksız gibi kitaplarda yer alan derinliklere inersek ok hepsi bir olasılık dahilinde, yeterli veri ve hesaplama yeteneğimiz olsa aslında hepsini kontrol edebiliriz de ancak nacizane bir insan olarak sonuçta sizin kontrol edebilleceğiniz basitllikte değil bu kader ya da şanslar dizisi sonuç olarak.

peki senaryonun çok büyük bir kısmı bizden bağımsızken, bizim doğaçlamamız nerede? Sınavını verdiğimiz ( ister buna dini bir sınav, isterseniz de hayattaki başarılar olarak kabul edin) şeylerde soruları cevaplayan ne kadar biziz?

bir durum karşısındaki reflekslerimiz, düşünme ve karar verme sistematiğimiz, sinirli ya da uysal olmak, kibirli ya da alçak gönüllü, iyimser ya da kötümser, akıllı ya da aptal, hatta ucu dine de dokunan itaatkar ya da isyankar olmak.... bunların hangileri bizim elimizde? Hepsi yine bizim kontrol edemediğimiz, genlerimizden ya da bebekliğimizin, cocuklugumuzun geçtiği ve karakterimizi, benliğimizi belirleyen aile ve diğer çevresel faktörlerden kaynaklı değil mi?

Biz neresindeyiz bu işin, ve de nasıl?

Genlerinizden, aile ve çevrenizden, şuana kadar yaşadıklarınızdan bağımsız olarak, sadece siz oldugunuz için hayatınızı değiştiren şey nedir? Şu yazıyı okurken bile yorumlarınız, fikirleriniz, aslında sizden bağımsız faktörlerin ürünü değil mi?

Diyeceksiniz ki şu kitabı okumayı, şu bölüme girmeyi, şöyle bir insan olmayı ben seçtim. emin misiniz? o tercihlerinizi de kurcaladıgımızda, aslında sizden bağımsız faktörlerin ardı ardına eklenerek yaptırdıgı seçimler değil mi? bu yazıyı yazmak benim tercihimdi evet. ancak r10 da olmak, dijital dünyada çalışmak ne kadar benim tercihimdi? ya da öncesinde inşaat müh okumak, onun öncesinde askeri okulda bulunmak. geriye dönüp baktıgımda aslında tüm hikayem ve sonucunda burada olmam, bana bağlı olmayan pek çok faktörlerin yönlendirmesiydi. Onlar yerine farklı faktörler olsa belki de başka yerde olacakım.Burada olmayacagım için bu yazıyı yazmayacaktım ki. Hatta bu şekilde bir sorgulama yapmam da, bu zamana kadar bulundugum ortamlar silsilesinde hayatıma giren insan ve durumların bana ögrettiklerinin, kattıklarının sonucu değil mi Ailemin teşviki ile lisede şehir dışına çıkmak yerine, aynı muhafazakar ortamıöda yaşmaya devam etseydim, belki de böyle sorgulayan birisi olmayacakttım, kardeşlerim gibi. Dolayısıyla şuan sorgulamak benim tercihim olmuyor ki...

Kötülüğü savunmuyorum tabiki de, yanlış anlaşılmasın. Ancak bazı insanlar zaten genleri gereği doğuştan kötü değil midir? Boyu, göz rengi gibi karakteristik özelliklerini de genler belirlemez mi büyük ölçüde? Bir kısmı da kendi kararlarını (!) alabilir yaşa kadar yaşadıklarından sonra kötü olmuştur. Diyeceksiniz ki öz kontrol var. Bir insanın kendini, nefsini ne kadar baskılayabilmesi de aslında yine genetik faktörü ya da karakterine, ya da çevre baskısına bağlı değil midir? Diyeceksiniz ki bunu terbiye etmek için dini ya da meditasyonel ritüeller var. Ama onları da yapıyorsanız yine size çevrenizin ögrettiği şeyler değil mi?. Bir insan namaz, oruç gibi ibadetlerle kendini kontrol altında tutması, ya da ne bileyim uzak dogu ögretileri ile veya ahlaki, toplumsal değerler ile, kanunlar ile, insan hakları vb. kavramlar ile kendini dizginlemesi, aile ve çevresinden, bulundugu toplumdan görüp öğrendiklerinden ibaret değil mi? 5000 yıl önce bazı topluluklarda gayet normal bir şekilde kız bebekler gömülmüyor muydu? O zaman sorsanız pek çogu kendince iyi(!) insanlardı, sadece insan hakları, kadın hakları vs. gibi kavramlardan henüz nasibini almamışlardı. Kız babasıyım ben, düşüncesi bile baka korkunç geliyor ama işte beni o döneme koysanız nasıl bir ben olacaktım? Mesela 18 yaşına kadar kanun kural tanımaz sabıkalı bir ailede yetişen cocugun, 18 yaşında suça karışması şaşırtıcı mı?

Benzer düşünce jimnastiği iyilikler için de yapılabilir tabi, uzatmayayım. Esas soru, bunların ne kadarı gerçekten bizim tercihimiz?


Yoksa bir simülasyon gibi, aslında hiç elimizde olmayan olasılıklardan ne gelirse onu mu yaşıyoruz kontrolsüz bir şekilde?
Tamamen simülasyon fakat sınırlı kontrollerimiz var. Tersini düşündüğümüz durumlarda ise tamamen yanılsama.