Cari fazla verdiğimiz dönem 2. dünya savaşı dönemi.
Çünkü savaş devam ederken minimum ithalat yaparken maksimum ihracat yaptık.
Hatta bugün Rusya yanlısı olmakla suçlandığımız gibi o dönemde de Hitler'e çelik yapabilmesi için Krom satıyorduk ve eleştiriliyorduk.
Yani o cari fazla savaşta olmadığımız için savaştaki ülkelere yaptığımız satışlardan kaynaklanıyor.
Ayrıca o dönem ülke ekonomisi için bir felaketti, çok sayıda genç erkek silah altına alındı 4 sene, iş gücü azaldı, kaynakların karne ile dağıtımına geçildi.
Yani o cari fazla bizim ekonomik başarımız yüzünden değil, tüm kaynaklarımızı savaş için saklayıp ithatalat yapmadan elimizden geldiğince ihracat yaparak iki tarafla da iyi geçinen bir diplomasi yürüttüğümüz içindi.

Bugün Cari açık vermemizin 2 temel nedeni var.

1) Serbest piyasa ekonomisiyiz. Yani ithalatı kısıtlayacak bir mekanizmamız yok. İhracatı doğrudan kısıtlayamadığımız için ithal ürünleri yüksek vergilendirerek ithalatı azaltmaya çalışıyoruz. Yüksek ÖTV aslında vatandaşa eziyet olsun diye değil ithal ürünlere talebi kısıtlamak için uygulanıyor. Yoksa cari açık yüzünden iflas ederdik.
2) Gelişmekte olan bir ülkeyiz ve düşük katma değer üretiyoruz. Yani gelişmiş, sanayileşmiş, güçlü bir ülke değiliz, o yüzden yüksek katma değerli ürünleri ithal etmek zorundayız. Ve bu ürünleri üretmek için finansman yaratacak şekilde tasarruf etmek yerine bu ürünleri ithal edip kullanmak felsefesine sahip israfa meyilli bir kültürümüz var.

Bu da ihraç ettiğimiz ucuz ürünler ile pahalı ürünler almak zorundayız anlamına geliyor.
Yani simit satarak ferrari ile gezmeye kalkmak gibi bir durum, o ferariyi almak için borçlanıyoruz çünkü simit satarak o ferarinin benzin parası bile ödenmez.
Biz de yaş üzüm kuru üzüm ihraç edip sonra Almanya'dan Passat araba almaya kalkınca açık vermek kaçınılmaz.
Bak biz kuru üzüm ihracatından senede 450 milyon dolar kazanıyoruz, Fransa daha az üzümü şarap yapıp ihraç edince 10 milyar dolar kazanıyor.
İşte düşük katma değer üretmek ile yüksek katma değer üretmek arasındaki fark bu.
Biz üzümü sadece kurutabiliyoruz, Fransızlar üzümden dünyada marka olmuş lezzetli şaraplar üretebildikleri için bizim 20 katımız katma değer üretiyorlar üzümden.

Bu forum bile bu ülkenin düşük vasıflı ve düşük katma değerli ekonomisini kanıtlıyor.
Bakın forumdaki webmaster kitlesinde, hizmetini, ürününü uluslararası pazarda satabilecek kadar yabancı dil bilenlerin oranı %10.
Bu ne demek? Ülkeye döviz bazında başka ülkelerin ekonomilerinde üretilmiş parayı sokabilen %10.
Ama ithal telefon kullanıp yurt dışına para kaçıranların oranı %99.
Yani yurtdışından ülkeye para sokabilen çok az, ama sorsan herkes playstation ucuza satılsın, iphonelardan yüksek vergi alınmasın istiyor.

Yani ülkeye 1000 dolar sokamayan adamların 1000 verip iphone alması devam ettikçe cari fazla vermemiz mümkün değil.
Ancak ülkenin çoğunluğu dünyada yüksek para eden bir katma değer üretirse o zaman cari fazla veririz.

Ancak artık yapay zeka dünyasına geçtik.
Bakın 1 sene önce ne iş yapayım diyene makale yaz deniliyordu.
Geçmiş olsun, web tasarımcıdan grafik tasarımcıya, pilottan şoföre bir çok meslek gidecek.
Ve biz yine cari açık vereceğiz çünkü adamlar yapay zeka ile bizden daha ucuza daha yüksek katma değer üretmeye devam edecekler.