Neden hocam, şöyle düşünelim kendimizi esnaf ve iş veren yerine koyalım. Bu gün sosyal medya da görmüştüm hatta örnek vermişlerdi. Bir ayakkabı fabrikası düşünelim, 100 kişi çalışıyor. Asgari ücretin 2022 de işverene toplam maliyeti 7 bin 603.4 lira düzeyindeydi. Yeni asgari ücretin işverene maliyeti yüzde 54.65 arttı. Şimdi bu fabrika sahibi ürünlerine en az yüzde 50 zam yapmak zorunda mı değil mi ? Diyelim yapmadı. Zarar edecek fabrikayı kapatacak. 100 kişi işsiz kalacak. Ya da ürün fiyatına zam yapıp çarkı çevirmeye devam edecek. Yani aslında değişen hiç bir şey yok.
Katılıyorum ama ufacık bir düzeltme ekleyeyim hocam müsaade edersen. Üretim maliyetinin aşamaları vardır, bir fabrika gömlek üretiyor diyelim ve bu fabrikanın iş gücü maliyeti, enerji maliyeti, hammadde maliyeti, kira maliyeti, temizlik maliyeti, reklam maliyeti vs. çeşitli maliyetleri vardır, iş gücü maliyeti %54 arttı diye son kullanıcı fiyatı %54 artmak zorunda değil. Diyelim yüzdelere vurulduğunda iş gücü maliyeti %10 oranda maliyeti temsil ediyor, bu oran üzerinden atıyorum %8-10 ürünlere zam gelir diyebiliriz. Bu işin nispeten iyi yanı fakat diğer yandan ise misal kira artışı %150 oldu diyelim, kira da üretim maliyet kalemlerinde %20 yer kaplıyor diyelim. Bunun son kullanıcıya etkisi çok daha fazla olur, enerji maliyeti de aynı şekilde. Bu maliyetlerin hepsi aynı anda artmadığı için zaten yıl içinde 8-10 çeşit maliyet artışı farklı tarihlerde yaşandığı için ürün fiyatları yıl içinde en azından 8-10 kere artıyor, misal bu ürünleri işleyerek veya satarak kar elde etmeye çalışan işletmelerde aynı şekilde yılda 8-10 kere zam yapmak zorunda kalıyor. Hadi 2 de ben ekleyeyim çünkü bu ay 90 liraya alıp 100 liraya sattığı ürünü önümüzdeki ay 110 liradan geri alıp 120 liraya satma durumunun tanımı olan " yeniden satın alma maliyeti " yüzünden yılda düz hesap 12 kere yani her ay zam gelmesi bu denli hiper enflasyon yaşayan ülkeler için oldukça normaldir. Bu bir sarmaldır ve kolay kolay çıkışı olmaz, duracağı yer belli olmaz, dursa bile depoda yüksek fiyattan stok yapılan ürünler erimeden fiyatlar artmaya devam eder, fiyatlar zaten düşmeyecek ama en azından önümüzdeki 4-5 aylık dönemde baz etkisi ile artış hızında yavaşlama olur diye umuyoruz.