Söylediğiniz vatandaşlık konusunda haklısınız. Mesela Yalova'da 1 yıl kadar yaşadım, özellikle Termal civarında yıllardır Arap akını yaşanıyor. İlanların çoğu Arapça ve "vatandaşlığa uyumlu" ibaresi yer alıyor.
Buradaki ev satış-kira fiyatları genellikle euro, usd cinsinden hesaplanıyor. Ancak pandemi dönemini de geçtim bu sene yaşanan artış tamamen bir operasyon. Döviz kuru artış oranı + enflasyon oranından çok daha fazla bir pahalılık söz konusu.
Ancak buradaki rant tek başına vatandaşlık ile açıklanabilir şekilde değil. Söylediğiniz gibi eğer 1000 tane 100 milyon liralık ilan eklerseniz yarın 110 milyon yazmaya başlarlar. Şöyle açıklayım;
Bir önceki kiraladığımız evi almayı düşündük, ev sahibimiz geçtiğimiz sene evini 200,000 USD'ye satma kararı aldı. Birkaç hafta düşündükten sonra arkadaşlarının isteği üzerine malum sarı siteye bakmış, evlerin fiyatının yüksek olduğunu görünce fiyatı 400,000 USD'ye çıkardı. Biz de o tutarın etmeyeceğini söyledik. Aynı site içerisinde başka bir ev daha satışa çıktı, aynı şekilde 400,000USD. İki evde 1 yıldır satılmadı, defalarca emlakçı değiştirdi, değişen birşey olmadı. Ancak aynı bölgeden yine benzer özelliklerde bir ev satışa konulsa en az 400,000 usd üzerinden satışa konacaktır. Burada bir diğer olay senin evin x lira ediyorsa benimkini x+10'a satarım mantığı. Mesela o dönem konuştuğumuz bir emlakçı bize şunu söyledi. Bodrum'da değerinde satılabilecek bütün evler pandemi döneminde satıldı. Şu an sarı sitede gördüğünüz evlerin hepsi değerinin üstünde çer-çöp evler.
Sadece satışlarda değil aynı zamanda bunun kiraya yansımasını ben şu şekilde açıklıyorum. Pandemi döneminde ciddi bir akım oldu, insanların Bodrum gibi beldelere akın etmesi fiyatları artışa geçirdi. Geçtiğimiz yıl pandeminin yine sert geçmesi beklendi ancak ilk yılındaki gibi bir rağbet olmadı. Dolayısıyla beklentim bu yıl fiyatların *dolar* cinsinden sabit kalması yönündeydi. Ancak her ne olduysa önceki yıllardaki artıştan daha büyük bir artış gerçekleşti. Bunu sadece ben demiyorum burada tanıdığım herkes aynı şeyi söylüyor. Şu an buradaki evlerin en az %95'i emlakçı aracılığıyla satışı ve kiralaması yapılıyor. Emlakçılar birbirleri ile rekabet içinde değiller, tutturabildiklerine oynuyorlar.
Tabi piyasa sadece birkaç faktörle açıklanabilecek durumda değil. Benim için yer farketmiyor ama burada memuriyet yapan kitle gerçekten sıkıntı içerisinde. Gerçek olan Türk vatandaşının ev bulmakta gerçekten zorlanması ancak bununla ilgilenmesi gereken yetkililer sadece isimleri yetkili olması görevlerinin farkında olmamaları. Buna hükümette dahil buranın belediye başkanıda.
Hocam gayrimenkul piyasasındaki asıl problem ARZ TALEP dengesi içindeki sahte arzdır.
Normalde bir mal ya da hizmet satılamadığı zaman sahibi fiyatı düşürerek satışı hızlandırmaya çalışır.
Ama sarı sitedeki gayrimenkul ilanlarını çoğu herhangi bir aciliyeti olmayan, satılsa da olur satılmasa da beklesin ilanıdır.
Yani bunlar aslında sahte arzdır. Ve bu sahte arza göre fiyatlandırma yapan gerçek satıcılar önünde sonunda fiyat kırmak zorunda kalırlar.
Buradaki temel sorun iktidarın 20 senedir beton ve rant ekonomisi üzerinden ülkeyi götürmesi.
Düşük faiz politikası yüzünden gayrimenkuller kullanım amaçlı değil yatırım amaçlı değerleniyor.
O nedenle gayrimenkullerin değerleri kullanım faydasına göre değil rantına ve kar beklentisine göre fiyatandırılıyor.
O zaman da bir yatırım aracı gibi gayrimenkul alanlar çok sıkışmadıkları sürece maksimum kar ile satmak istiyorlar.
Serbest piyasa böyle bir şey.
Salgın döneminde bir çok şirketin hissesi bilançosunun altına düştü.
Yani hisselerin değerlerinin toplamı, o şirketin sermayesinin, taşınmazlarının değerinin altına düştü.
Çünkü kimse almak istemedi mi yani talep olmadı mı fiyatlar ederinin altına da düşer.
Ama gayrimenkul piyasasında ekstra yaratılan bir dış talep var ve İstanbul'da 3+1 daireler 100-200 bin dolarlara çıkınca bodrumdakiler de yazlık bölgede müstakil bir evi aynı fiyata satmayı düşünmüyor.
Yani aslında fiyatlar arz talep hala içinde şekilleniyor.
Gerçekten satma niyeti olanlar gayrimenkulune alıcı bulana kadar fiyat düşürmeye devam ederler.
Yoksa aslında 200 binlik bir evi emlakçılar 400 bine satamazlar, satabiliyorlarsa artık o evin piyasası 400 bin olmuş demektir.
Dolar yükseliyor, enflasyon yükseliyor ayrıca üretici fiyat endeksi ve inşaat malzemeleri enflasyonun kat kat üzerinde yükseliyor.
Hepsinin üzerine yurt dışından vatandaşlık satmak için talep yaratıldı.
Yani ev piyasasının roket hızıyla yükselmesi çok normal.