Ben de altın ve döviz işi ile uğraşıyorum. Bu arkadaşın dediği durum söz konusu. Başka bir arkadaş da yasal olarak siz, etik olarak karşısı haklı demiş. O yorum da doğru.
Bizler de borç verip borç alıyoruz. Bazı arkadaşlar 1 2 yıl sonra dönüş yapabiliyor. Bazıları aldığı 100.000 lirayı her ay 1000 lira olarak 100 ayda ödüyor. Paranız hiç oluyor. Ama kendisi 100.000 ödemiş oluyor.
burada sırf önceden konuşulmadı diye böyle davranmak hoş değil. tabii ki borcu alanın durumu yoktur, zor durumda kalmıştır, anca böyle ödeyebilmiştir orası ayrı. çok özel şartlarda durum değişebilir ama en genel hali ile baktığımızda aldığınız borcun tarihlerindeki emtia göz önünde bulundurulmalı.
Bulgur yüzde kaç artmış ise ona göre hesaplayın. Makarnadan hesaplayın. Mazottan hesaplayın. Altın, döviz gibi yollarla hesaplayın ama orta yolu bulmaya çalışın. Ben 5 bin lira aldım diyip 10 yıl sonra 5 bin lira veremezsiniz. 5 bin lira ve 10 yılı farazi söylüyorum. Buradaki gibi abartı bir örnekle kendinizi karşıdakinin yerine koyun. Kendisinin verdiği para ile o gün ne alabiliyor iseniz, hangi işinizi ne kadar görebildi iseniz, bugün de siz ona aynı şekilde dönüş yapmalısınız.
Ben yasal olarak haklıyım derseniz de karşıdaki insanı mağdur ettiğinizi bilerek yaşamaya devam etmelisiniz. Şahsen ben de birkaç arkadaşa verdim. 1-2 yıl aralık ile ödediler ve paranın bir kıymeti kalmadı. En son 2 arkadaşa altın olarak verdim. Verdiğimde altın 500 liraydı. Ben gram karşılığını söyleyerek TL borç verdim. Ama gram olarak anlaştık. Örneğin 50 gram vermişsem TL den bağımsız olarak bana 50 gram borcu vardı. 500 den verip 850 den geri almışlığım da oldu. Ama ben 50 gram verdim 50 gram alıp geri yerine koydum. Ben kar da etmedim zarar da etmedim. Arkadaşım ise işini görmüş oldu. Normali budur.
Sizin durumda tamamen karşı taraf zarar. Siz bunu bile bile zararını karşılamamayı tercih ederseniz, kimsenin görmediği yerde park etmiş bir araca çarpıp kaçmış gibisiniz. Yasal olarak özgürsünüz, kimse sizi bulamaz. Ama etik olarak?
Karşıdaki kişinin durumunu anlayın diye örnek veriyorum. Kimseyi yargılamak değil amacım.
Özet geçiyorum:
Borç aldığınızdaki zaman diliminde, borç aldığınız tutara ne alınabiliyor ise bugün o şeyi alacak kadar ödeme yapın. Karşıdaki kişi kar etmeyecek. Alım gücünü korumuş olacak. Yani ne verdi ise onu alacak. 10 yıl önce 1 çeyrek takan kişiye bugün 1 çeyrek takarsınız. 10 kat arttı diye 10'da birini değil.
Parayı dolar olarak alıp almaması önemli değil, o gün aldığı borç parayı bugün hangi değere denk geliyorsa onu ödemeli. Ben birine 5 sene önce bin tl borç veriyorsam, bugün bana borcu ödemek için bin tl verirse muhtemelen iletişimi keserim.
Bunun dövizle alınıp alınmamasıyla alakası yok yani. O günün şartlarında 30 bin lira çok iyi bir parayken bugünün şartlarında değerinin altında. Adam 81 bin lira ödeyeceksin demiş ama bunun hesabını gidin birine yaptırın. Borcu isteyenin mantığı çok doğru tabiki fakat istediği tutar doğru mu bilemem, bunu bir ekonomiste hesaplattırın.
Yıllar önceki alım gücü ile şimdiki bir değil, yıllar önceki enflasyon ile şimdiki bir değil, kusura bakmayın ama haksızsınız.