Güzel makale elinize sağlık. Bir öneride de ben bulunayım. JavaScript ile Canvas kullanarak captcha yapmak da çok verimlidir. Spamlardan 100% koruyor, özel yapım bot ile geçmeyi denemedim hiç fakat gerek yorum spam gerek kullanıcı spamı olsun tamamen kesiyor. Canvas kullanmanın artısı olarak resim dosyası yaratmıyor, cache yok, kaynak kodunda bir bilgi yok tamamen gizli.