Hocam copy paste yapanlar websitesi açmasınlar zaten.
Bir yerlerden bulduğu yazıyı, resmi, şiiri, videoyu yayınlayacak gençler websitesi açmasınlar kendilerine doğru düzgün bir hobi bulsunlar.
Bir websitesi açan da buraya kendi metnini, kendi şiirini, kendi çektiği fotoğrafı koymalı.
Kendi fotoğrafını, kendi metnini, kendi bilgini kendi hikayeni yazdığında haftada 1-2 sayfa yazabilirsin.
Copy paste yaptığında başkasının fikrini, bilgisini, fotoğrafını kullanım 5 dakikada 1 sayfa çıkarıyorsun.
Bu konuda haklısınız. Herkesin kendi içeriğini yayınlaması en doğrusu
Adil kullanım hakkı diye bir şey vardır.
Bu eseri bilimsel, eğitim ya da haber amaçlı inceleme izni veren bir haktır.
Burada da eserin tamamını paylaşamazsın.
Mesela 10 farklı karikatürcüden 10 karikatür alıp bu karikatürlerin kısıtlı bölümünü gösterip 2000 li yıllarda karikatür karakterlerinin değişimini anlatabilirsin.
Türkiye'nin eurovisiona katıldığı şarkıların küçük bölümlerini ekleyip Türkiye'nin eurovision daki başarıları diye bir inceleme yazabilirsin.
Ama şarkının tümünü, karikatürün tümünü halka açık dağıtamazsın.
Para kazanmasan da yapamazsın, belirli bir gelirin altında para kazansan da yapamazsın.
Haklısınız adil kullanım var. Ama adil kullanım hakkının sınırları uygulamada çok değişken. Birçok kişinin ne olduğundan bile haberi yok. İnternetle uğraşan çocuk mu var. Bunlar bizi batıracak. İnsanları kötü etkiliyor. İntihara sebep oluyor. Ders çalışmalarını engelliyor. Çocukları büyüklerine isyana teşvik ediyor diyerek. Anlamadan dinlemeden okumadan sonuca varan insanlar var. Hatta büyük kısmı karar verme yetkisine sahipler. Bunun düzenlenmesi lazım. Adil kullanımın ne olduğunun anlanması ve internete olan antipatinin çürütülmesi gerek. Ayrıca mevcut uygulamada bu yazdıklarınızı yaparak bile ceza alabilirsiniz. Resmin, karikatürün benzerini çizseniz kopya eser muamelesi görüyorsunuz. Fragman yayınlamak suç olabilir mi bir evrende. Film afişi ile aynı şey neredeyse. Adam senin filminin izlenmesi için reklam yapıyor. Bunu bile anlatamıyoruz.
Sen belirli bir gelirin altındakilere hırsızlık hakkı verilmesini ister misin?
Mesela ayda 1000 liradan az geliri olanlar cüzdan çalabilsinler mi?
Bahsettiğin tam da budur. Belli bir yaşın altındakilerin ya da gelirin altındakilerin fikri mülkiyeti bedelini ödemeden izin almadan kullanabilmesi.
Başkasının eseri üzerinden fikir beyan edecek adam fikir beyan etmesin.
Alsın eline kalemi uğraşıp çizmeye çalışsın benzer bir karikatürü.
Copy paste ile fikir beyanı olmaz.
Kendi içerik üretemeyecek adamların websitesi olmasın zaten.
Bu konuda da haklısınız ama ben tam olarak bundan bahsetmiyorum. Örneklerimi açıklayayım öncelikle, bilmeyen arkadaşlar olabilir.
Unity: Oyun motoru. Belirli bir gelir limitine kadar motoru ücretsiz kullanmanıza imkan tanır. Kayıt olursunuz. Şartları kabul edersiniz. Bir beyan verirsiniz. Sınırları aştığınızda faturalandırma yapılır ve para ödersiniz.
Unreal Engine: Oyun motoru. Yanlış hatırlamıyorsam 100.000 dolar ya da 1 milyon dolardı limiti. Bu limitin üzerinde gelir elde edene kadar ücretsiz kullanım hakkı verir. Sonrasında ödeme talep eder.
Genç girişimcilik: Bağkur sistemi içinde genç yaşta şirket kurmak isteyen kişilere kolaylık sağlamak adına getirilmiş, bir miktar gelir vergisi muafiyeti ve 1 yıl bağkur primi muafiyeti sağlayan bir sistem. Bağkur kaydı açarsınız. Daha önce vergilendirilmemiş ticari bir kazancınızın olmadığını belirtirsiniz. (şartları tam bilmiyorum ama sorumluluğu ağır.) 1 yıl boyunca şirketimi kapatmayacağım dersiniz. Şartlarını kabul edersiniz. Kayıt altına alınıp ticaret yapmaya başlarsınız.
Bu sistemlerin hepsinde sınırları aşarsanız ya da ihlal yaparsanız ceza ve ücretlendirme yapılır. İzinler vardır. Ama sınırlarda vardır. En önemlisi kayıt altında çalışırsınız. 3 aşağı 5 yukarı benzer bir sistem telif hakları için de kurulabilir. Mesela eser sahipleri adına bir platform kurulur. Bu kurumun gözetmenliğinde eserleri kullanırsınız. Domain nasıl alınıyorsa TC kimlik numarası vs. ile kayıtlı olarak. Web sitesi, youtube kanalı vs. nin bu eseri kullanmakla nasıl bir gelir (maddi-manevi / aktif-pasif tamamı) elde ettiği hesaplanır. Bu gelire göre bir ödeme çıkartılır. Talep eden eser sahibi kafasına göre değil kriterlere uygun olarak bir ödeme alır web sitesi sahibinden. Asıl linki koyma zorunluluğu getirilir. İzin verildiği kadar kullanma zorunluluğu getirilir. Bunlar yapılabilir. Yapılırsa herkes kazanır. Avukatın ne istediğine göre değil, adil şekilde hesaplanarak işin hakkı ne ise o ödenir. Birilerinin kafasına göre tehditleri değil yetkili ve bilgili kişilerin kararlarına göre hareket edilir. Sistemin kurallarına aykırı davrananlara 3 kat değil 10 kat ceza verilir. Sonuçta sistem kurulur ve işler. telifhakları.gov.tr de 2.5 milyon eserin kaydı tutulmuş. Benzer bir kayıt sistemi aynı şekilde kurulabilir.
Ayrıca şu konuyu da belirtmek gerekir. Eser sahibi site kurmayı bilmiyor, video çekmeyi bilmiyor, sosyal medya kullanmayı bilmiyor çoğunlukla. Ama eserlerine herkesin ulaşmasını istiyor. Paylaşılması, başka platformlarda yayınlanması eser sahibi içinde yararlı bir durum. Dünya üzerinde bazı sanatçılar hariç genel talep eserlerimi kullanın ama benim hakkımı da verin. Kaçak, korsan, illegal olmasın. Hem eserim yayılsın. Hem hakkım ödensin. Bunu yapmak sandığımız kadar zor değil. Sadece işimize gelmiyor. Ve birçok konu için bunun gibi yaklaşımlara ihtiyacımız var.
Not: Hocam ben medeni çerçevede, hem yanlışlarımı düzelteyim hem de bilmeyen arkadaşlar için bilgi kaynağı oluşturayım diye mesajlarınızı alıntıladım. Tartışma yaratmak ya da görüşlerimi dikte etmek gibi bir niyetim yok. Alıntılamam ya da cevap vermem konusunda bir sıkıtı olursa yazmanız yeterli. İyi forumlar.