Malum AdSense/Youtube ve vergi konusu bu aralar bir çok insanın canını sıkıyor.
Devletin, kazançlar üzerinden gelir vergisi alması normal ve bütün dünyada kabul görmüş bir olgu. Gelir vergisi oranları, az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi anlayışıyla yeniden düzenlendiği takdirde kimsenin buna bir itirazı olmaz.
Öte yandan KDV ise talebi oldukça sorunlu ve tam anlamıyla uygulanması halinde sektörü bitirecek bir olay. Ben şahsen her şeyi kuralına uygun yapmaya çalıştığım için artık bu işi yapamayacak noktaya geldim. En azından bu KDV konusu çözülse ben ve benim gibi bir çok insan için bu gelişme bir can suyu olur.
Konumuza dönersek; Vergi sisteminin KDV hakkındaki görüşü; reklamları görüntüleyenler, bunu Türkiye IP'si üzerinden yapıyorsa, hizmeti yurt içinde gerçekleşmiş kabul ederim şeklinde. Bu görüş bir çok açıdan sorunlu.
1) Hizmetin gerçekleştiği yer Türkiye değildir. Keza hizmet yurt dışındaki Google sunucuları üzerinde gerçekleşir. Google sunucuları Türkiye'de yasaklı olsa, reklam hizmeti çalışmaz, kullanıcılar hizmete erişemez ve yayıncı için herhangi bir kazanç doğmaz. Yurt dışındaki bir şirketin, yurt dışındaki (veri) deposunda ortaya çıkan bir kazancın, Türkiye'de gerçekleştiğini iddia etmenin gerçeklikle bağı yoktur. Dolayısıyla kazancın doğduğu ve buna mukabil hizmetin gerçekleştiği yer yurt dışıdır. İnternet reklamcılığının, geleneksel TV/radyo/gazete reklamları gibi değerlendirilmesi son derece hatalıdır. Bir hizmetin nihai olarak Türkiye'de gerçekleşmesi, o hizmetle ilgili verilen tüm alt hizmetlerin de Türkiye'de gerçekleştiği anlamına gelmez. Örneğin Türkiye'den yurt dışına ihraç edilen tütünün, yurt dışında işlenip Türkiye'ye sigara olarak geri satılması ve Türkiye'de tüketilmesi, tütünün yurt içinde satıldığı anlamına gelmez ve yurt dışına satılan tütünü "ihracat" olmaktan çıkarmaz. Ya da örneğin Türkiye borsasında işlem yapan İngiltere merkezli bir yatırım firmasına, Türkiye'den aktardığı bilgilerle danışmanlık yapan biri, hizmeti yurt içine veriyor olarak kabul edilemez.
2) Hizmetin nerede görüntülendiği ile ilgili istatistikler, bağımsız bir kuruluş tarafından değil, bizzat Google tarafından sağlanmaktadır. Bu veriler potansiyel olarak hataya ve manipülasyona açık olduğu gibi, yarın bir gün Google bu verileri paylaşmama kararı da alabilir. Bu durumda vergi sistemi, mevcut anlayışının bir uzantısı olarak "Aksini kanıtlayamıyorsan tüm görüntülemeler Türkiye'de gerçekleşti kabul ederim" diyecektir. Halbuki tüm gelişmiş ülkelerde, çağdaş kamu düzenlerinde, ispat yükü iddia sahibine aittir. Yurt dışındaki bir şirketten elde edilen kazançların, yurt içinde kazanıldığını iddia eden vergi sistemidir, bunun aksini ispat etme yükü mükellefe yüklenemez. Mükellefin beyanı esas alınır, aksi yönde bir kanıt varsa bu kanıtı elde etme ve sunma yükü vergi sisteminin omzundadır. Dolayısıyla vergi sistemi "Görüntülemelerin Türkiye dışında olduğu ispatla" şeklinde bir talepte bulunamaz. Mükellef, "Ben yurt dışında bir şirketle çalışıyor ve o şirkete fatura kesiyorum. Buna rağmen yaptığım işin Türkiye'de olduğuna dair bir iddian varsa bunu sen ispatla" diyebilir. Bazı başlıklarda, vergi incelemesine giren bazı yayıncıların bahsettiği "vergi müfettişinin adsense paneline girip bakması" denen sürecin hukuki açıdan ancak skandal olarak tanımlanabileceğini de ifade etmek isterim. Bir kişinin özel hesabına, üçüncü bir kişi, ancak mahkeme kararıyla girebilir. Kimse, hangi web sitesi/uygulama üzerinden ne kadar görüntüleme/tıklama aldığı, ne kadar kazanç elde ettiği gibi ticari sır kapsamındaki bilgileri açıklamak zorunda değildir. Mükellef, nihai kazancını beyan eder, bunun üzerinden vergi verir, vergi sistemi muhasebe kayıtlarını inceler, bilançoya bakar. Ticari sır kapsamındaki detaylar ancak mahkeme kararıyla incelenebilir. Mahkeme kararı olmaksızın "Şifreni gir de bir aç bakalım" diye bir şey olamaz, bunun talep edilmesi bile suçtur.
3) Görüntülemelerin coğrafi konumu TCP/IP protokolü esasına dayanır. IP adresi, bir kullanıcının hangi coğrafi lokasyonda bulunduğunu kesin olarak belirleyebilen bir sistem değil, genel tahmin amaçlı bir veridir. Yurt dışındaki bir kullanıcı, sadece Türkiye'den görüntülenebilen bir sayfaya (örneğin bazı TV kanallarının canlı yayın sayfaları), bir Türkiye VPN'i üzerinden bağlanabilir. Bu durumda söz konusu kullanıcı istatistiklerde Türkiye içinde yerleşik bir kullanıcı olarak gözükmesine karşın fiiliyatta yurt dışındadır. Hukuki sistemlerde güvenilirliği düşük veriler, kanıt olarak kullanılamaz. Bu yüzden isabet oranı %90'lara yakın olmasına rağmen, %10 küsurluk hata payı nedeniyle yalan makinelerinin kullanımından vazgeçilmiştir. DNA testleri ise %99 ve üzeri isabet oranına sahip olduğu için hukuki sistem içine entegre edilebilmiştir. Dolayısıyla kullanıcı tarafından kolaylıkla manipüle edilebilen IP sistemi, vergi sistemi içinde konum belirleme amacıyla kullanılamaz.
4) Türkiye'deki bir kullanıcının bir web sitesine girmesi ve o web sitesinde bir reklama tıklamasıyla Türkiye'de bir hizmet satışı gerçekleştiği sonucuna varıldığı takdirde; Türkiye'deki kullanıcıların girdiği yurt dışı merkezli tüm web sitelerinin Türkiye'de iş yaptığı dolayısıyla Türkiye'de vergi vermesi gerektiği sonucu ortaya çıkar. Bu durumda dünyada reklam yayınlayan tüm web siteleri Türkiye'de iş yapıyor ama Türkiye'ye 1 kuruş vergi vermiyor, yani vergi kaçırıyor demektir. Vergi sistemi, dünyadaki tüm web sitelerine vergi incelemesi yapmakta, onlara tebligat göndermekte midir? Tabi ki hayır. Türkiye'de iş yapan yabancılar vergiden muaf olmadığına göre, vergi sistemi, Türkiye'den görüntüleme alıp kazanç elde etseler dahi, onların Türkiye'de iş yapmadığını kabul ediyor demektir. Hadi tüm web sitelerini bırakalım, bunu "denetlenmesi fiilen imkansız" kabul edelim. Aynı sektördeki bu çifte standardın yarattığı haksız rekabeti şimdilik bir kenara bırakalım. Peki; bilindiği üzere Google, ortaya çıkan gelirin önemli bir kısmını komisyon olarak almakta, kalanını yayıncılara ödemektedir. Vergi sistemi, Türkiye'de gerçekleştiğini iddia ettiği ve bu nedenle KDV talep ettiği hizmetlerle ilgili olarak, Google'ın bu kazançlar üzerinden yayıncılardan kestiği, dolayısıyla Türkiye'de gerçekleşen birebir aynı hizmetten komisyon adı altında elde ettiği geliriyle ilgili KDV talep etmekte midir? Çünkü etmiyorsa, Google'ın bu hizmetle ilgili olarak Türkiye'de iş yapmadığını ve bu hizmetlerin Türkiye'de gerçekleşmediğini kabul ediyor demektir.
Benim aklıma gelenler bunlar. Muhasebe ve hukuk yönünden forumda bu işin uzmanı olan arkadaşların da yorum yapmalarını rica ederim. Bu konuda ortak bir girişim başlatmamız ve kanun yapıcıyı bu konuda zorlamamız gerektiğini düşünüyorum. Sağlam bir kanun maddesi olmadığı sürece, falanca mahkemede şöyle bir karar çıktı, filanca mahkemede borcun %50'si silindi vs. laflarıyla kalıcı bir çözüme ulaşmanın mümkün olacağını düşünmüyorum. Bu nedenle topluluk halinde hareket etmek son derece önemli diye düşünüyorum.