Jeoloji yüksek mühendisi olarak 2 - 3 gündür gündemde olan bu konuyu kaleme almak istedim. Herkesin anlayabilmesi için bilimsel yazıdan ziyade halk dilinde yazmaya özen gösterdim.

Öncelikle bu keşif 10 milyar m3 olsa bile önemlidir.
Bir tek kuyu delindi ve hedefe henüz daha 1000 m var.
Sondaj devam ediyor.
Gazlı formasyonlardan geçilmiş. 2 tane daha beklediğimiz gazlı formasyon beklentisi var. Toplamda 4 alt alta gazlı formasyon var. Ancak bütün bunlarda kesinlik yok. Beklenti ve gelen raporlar (bu raporlar olası görünür ve görünmeyen rezervler arasında hesaplanır)

Şu dipnotu yazmadan geçemeyeceğim.
Kesinliği olmayan olası olarak görünen bu raporun müjde olarak hemen verilmesinin nedeni nedir? Çünkü tersi kesin sonuç gelmesi halinde bu durum açıklanamaz. Türkiye kredisinin aşırı derece düşmesine neden olur. Hayal kırıklığı da cabası.
Sayın Cumhurbaşkanı açıklama yaptıktan sonra enerji hisseleri ve borsa yükselmeye, dövizde düşmeye başladı. Böylesine bir müjde yapılacak ama cuma günü açıklanacak. Neden? Hafta sonuna girene kadar borsa ve enerji hisselerini yükselt, dövizi düşür. Müjdeyi açıkladığın an borsa ve hisseler düşsün, döviz tekrar yükselsin. Sonra hafta sonuna gir. Belirli çevreler bu noktada haksız kazanç sağlanmış olabilir mi? Son 48 saatte kimler hisse aldı, kimler hisse sattı sermaye piyasası kurumu ve organize suç masaları bunu araştırmalıdır. 2 - 3 gün içinde milyon dolarlar oynadı.

Nasıl yapılmalıydı?
Sondajı tamamlayacaksınız. Sondaj süresince karot ve loglar gibi birçok testler yapılır. Bütün bunları tamamlarken doğrudan gazı aldığınız testler yapılır. Bunlar kısa süreli testlerdir. MDT gibi testlerde yapılabilirdi.
Sismik verilerde 2B veya 3B bölgesinde uzun süreli en az 6 - 7 test yapılması gerekiyordu.

Bu neden önemli?
Rezervuarın mekanizması ve uzunluğu hakkında bilgi edinilir. Doğal gaz, taban suyu tarafından mı itiliyor, yoksa yukarıdaki gazın katkısıyla mı itiliyor? Karışımlar doğalgazı ne derece etkiliyor?
Kısacası uzun süre sondaj yapılmadan ilk aşamada yapılan tahmini değerler kapsamında görünüyor.

Tespit kuyuları daha delinmemiş...

Tespit kuyuları neden önemlidir?
Bir kuyuyu vurduğunda tamam bütün değerleri toplayabilirsin. Ancak 1 km ilerisinde, gerisinde ve/veya doğu batısına sondaj vurduğunda bu değerler değişebilir. Şuan 300 milyar dediğin rezerv o zaman belki 600 milyar olur, belki de 10 milyar...

Tek kuyu ile yapılan değerlendirmeler yanıltıcı olabilir. Bu noktada Sayın Cumhurbaşkanı'da yanıltılmış. Sayın Cumhurbaşkanı doğal olarak Jeoloji mühendisi yada Petrol mühendisi değil. Önüne konulan raporda ne yazıyorsa onun açıklamasını yapıyor.

Kuyu tamamlanacak. Gerekli düzenekler indirilecek. Uzun süre boyunca farklı farklı akış debilerinde akıtılarak basınç düşmelerinin analizini yapacaksınız. Daha sonra sismik veriler ve diğer verileri toplayacaksınız. Ama bütün bunlar yine bir kuyuyla olmayacak. En az bunun gibi 6 - 7 kuyu tamamlayıp yapacaksınız. Rezervuarın toplam rezervini bulmak için kmlerce aralıklarda bu kuyuları yapıp 3 boyutlu olarak ortaya çıkartacaksınız.

Doğalgazda Türkiye %99,6 dışa bağımlı.
Petrolde %94,3 dışa bağımlı.

Doğalgaz aldığımız yerler
2 boru hatlı: Uzun vadeli anlaşma gereği 25 yıl boyunca al yada öde yani almak zorunda olduğumuz anlaşma.
2 uzun vadeli Nijerya ve Cezayir'den sıvılaştırılmış gaz alınıyor.
2 boru hatlı: Azerbaycan.
1 boru hatlı: İran.

Şimdi gelelim herkesin merak ettiği vatandaşın cebini hafifletecek durumlara...
Yukarıda dediğim gibi çok sayıda kuyu açmadan kesin sonuca ulaşamazsınız. Ama biz doğru olduğunu kabul edelim.
Gazın çıkarılması ve üretilme aşaması ve sonrasında maliyetini kurtaracak olması gerekiyor. Kaldı ki Türkiye'de MTA tarafından çok sayıda petrol kuyuları açılmış ve petrol + doğalgaz bulunmuştur. Ancak maliyetini kurtarmadığı için petrol kuyuları kapatılmıştır. Ne zaman ki maliyeti kurtaracak şekilde petrol fiyatı yükselirse ve arz talep artarsa bu kapatılan kuyular açılarak işletilecek. Bu durumu bilmeyen cahil kesim ise dış güçler kuyuları kapattırdı, kullandırmıyor vs şeklinde saçmalıyorlar.

Bunun yanında az önce Rusya'dan al yada öde yani almakla zorunlu olduğumuz anlaşmalar gibi diğer anlaşmalardan dolayı, tahmin edildiği gibi ucuza doğalgaz kullanmamız hayal olabilir. Rusya gibi diğer ilgili ülkeler ile müzakere ederek bu anlaşmayı esnetmemiz gerekecek.

Kuyu başı maliyet + diğer kuyuların maliyeti + üretim sırasında maliyet + işleme maliyeti vs bunların hepsi hesaba dahil edilir. Arz fazlasını da unutmamalı. Buna bağlı olarak maliyeti kurtarıyorsa ve diğer anlaşmalardan sıyrılabilirsek vatandaş ucuza kullanabilecek.