(alıntı)
Aktardığın ilk rivâyet aynı hadiseden bahsetmekte olup sıhhati açısından sahih olmayan, illetli hatta muhaddisler tarafından mevdu / uydurma, yalan metruk damgası yemişlerdir. Zaten senedinde bulunan İbn Lehia, metrukul-hadis olarak bilinmektedir.
ikinci rivâyet hakkında Nuraddin el Haysemi "bu hadisin çok zayıf olduğunu, senedinde bulunana Abdulvahhab b. Dahhakın metrukul-Hadis olduğunu" bildirmiştir. (Nuraddin el Haysemi, Mecmauz Zevaid, C. 7 sf: 310, Hadis no: 12373)
Nuaym b. Hammada (ö. 228, rahimehullah) ait Kitabul-Fitendeki (c.1, sf: 228, Mektebetut Tevhid, Kahire, Yayın tarihi: 1412) rivâyetin aslı şöyledir:
حدثنا أبو عمر، عن ابن لهيعة، قال: حدثني عبد الوهاب بن حسين، عن محمد بن ثابت البناني، عن أبيه، عن الحارث الهمداني، عن ابن مسعود، رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «إذا كانت صيحة في رمضان فإنه يكون معمعة في شوال، وتمييز القبائل في ذي القعدة، وتسفك الدماء في ذي الحجة والمحرم، وما المحرم» ، يقولها ثلاثا، «هيهات هيهات، يقتل الناس فيها هرجا هرجا» قال: قلنا: وما الصيحة يا رسول الله؟ قال: هدة في النصف من رمضان ليلة جمعة، فتكون هدة توقظ النائم، وتقعد القائم، وتخرج العواتق من خدورهن، في ليلة جمعة، في سنة كثيرة الزلازل، فإذا صليتم الفجر من يوم الجمعة فادخلوا بيوتكم، واغلقوا أبوابكم، وسدوا كواكم، ودثروا أنفسكم، وسدوا آذانكم، فإذا حسستم بالصيحة فخروا لله سجدا، وقولوا: سبحان القدوس، سبحان القدوس، ربنا القدوس، فإن من فعل ذلك نجا، ومن لم يفعل ذلك هلك
Rivayetin râvileri hakkında bilgiler:
1- Abdullah b. Lehia zayıflığıyla meşhur bir ravidir.
2- Abdulvehhab b. Huseyin meçhul bir kişidir.
3- Muhammed b. Sabit b. Eslem el-Bunani zayıf bir ravidir. (Tarihul Kebir, Buhari, c. 1, sf: 50, tercüme no: 103; Tehzibul Kemal, c. 24, sf: 547, tercüme no: 5100)
4- el-Haris b. Abdillah el-Aver el-Hemdani çok zayıf bir ravidir. (Tehzibul Kemal, c. 5, sf: 244, tercüme no: 1025)
5- Bu kitabın yazarı Nuaym b. Hammad hakkında İbn Hacer el-Askalani Takribut-Tehzibde (no: 7166) صدوق، يخطئ كثيرا "doğru sözlüdür ancak rivayetlerinde çok hata eden birisidir" demektedir.
6- Müellif Nuaym b. Hammadın bu rivayetteki hocası Ebu Ömer (ki bazı isnadlarda Ebu Amr olarak geçmekte) Basralı bir ravidir. Nitekim müellif (rivayet no: 1252de) ondan Basra halkından bizim bir arkadaşımız (tanıdığımız) şeklinde bahsetmekte, ancak rivayetlerinde onun sağlam, rivayetlerine güvenilir bir kişi midir? Yoksa değil midir? hususunda bilgi vermemektedir. Bazı muasır çalışmalarda (el-Mustedrak tahkik ve taliki, Darut-Tesil baskısı, c. 8, sf 319) bu ravinin Eşhel b. Hatim el-Basri olduğu tesbiti yapılmış ancak bunu doğrulayacak bir bilgiye henüz ulaşılamamıştır.
Bu rivayetin isnadı sekiz kişiden oluşmaktadır ve isnadda bulunan Sabit b. Eslem el-Bunani ve Sahabi olan Abdullah b. Mesudun (radıyallahu anh) dışındaki râvilerin hepsi sorunlu râvilerdir. Hakim en-Nisaburinin el-Mustedrakinde (no: 8815, Darut-Tesil baskısı) aynı isnad üzerinden gelen başka bir rivayet için Hafız ez-Zehebi mevdudur (uydurmadır) hükmünü vermiştir.
İmam Suyuti (rahimehullah) bu rivayet ile aşağıdaki Tabaraninin rivayetini ve bu minvaldeki bütün rivayetleri el-Lealil-Mesnua isimli kitabında teker teker zikrettikten sonra şöyle diyor: -bu rivayetler- Sahih değildir, çünkü senetlerindeki ravilerden AbdulVehhab metruktur, İsmail zayıftır, Abade, Feyruzu görmemiştir, Feyruz de Rasulullahı (Sallallahu aleyhi ve sellem) görmemiştir. diyerek mâlûl bir rivâyet olduğunu bildirmiştir. (Suyuti, el-Lealil-Mesnua, Darul Kutubil İlmiyye, c. 2, sf: 321- 23, 387 - 388)
İbnu'l-Cevzî; el-Meduât, C.3, sf: 191, Hadis no: 1687 adlı esirinde bunun uydurma olduğunu söylemiş,
İbnu'l-Kayyim de buna el-Menâr el-Munîf adlı kitabında uydurma demiştir.
Bunu Nuaym İbn Hammad "Kitabu'l-Fiten, c.1, sf: 225; Hadis No: 230, 638 ve "Ahbaru Isbehan" adlı kitablarında nakletmiştir.
el-Hâkim de bunun metnini ğârîb olduğunu söylemiştir.
ez-Zehebî ise bunun metruk olduğunu söylemiştir.
Aliyyu'l-el-Karî, el-Esrar el-Merfua, sf: 450'de
Uydurma aslı Ebu Hurayra'ya
وذكره العلامة ابن القيم رحمه الله في " المنار المنيف " (ص/98) في أحاديث لا تصح في التواريخ المستقبلية ، قال : " كحديث : يكون في رمضان هدة توقظ النائم ، وتقعد القائم ، وتخرج العواتق من خدورها ، وفي شوال مهمهة ، وفي ذي القعدة تميز القبائل بعضها من بعض ، وفي ذي الحجة تراق الدماء ، وحديث : يكون صوت في رمضان إذا كانت ليلة النصف منه ليلة جمعة ، يصعق له سبعون ألفا ، ويصم سبعون ألفا " انتهى
ve İbn Mes'ud :
عن ابن مسعود قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم
إذا كان صيحة في رمضان ، فإنه يكون معمعة في شوال ، وتميز القبائل في ذي القعدة ، وتسفك الدماء في ذي الحجة والمحرم ، وما المحرم ؟ يقولها ثلاث مرات ، هيهات هيهات ، يقتل الناس فيه هرجا هرجا ، قلنا : وما الصيحة يا رسول الله ؟ قال : هذه في النصف من رمضان ليلة الجمعة ، فتكون هدَّة توقظ النائم ، وتقعد القائم ، وتخرج العواتق من خدورهن في ليلة جمعة ، في سنة كثيرة الزلازل والبرد ، فإذا وافق شهر رمضان في تلك السنة ليلة الجمعة ، فإذا صليتم الفجر من يوم الجمعة في النصف من رمضان فادخلوا بيوتكم ، وأغلقوا
أبوابكم ، سدوا كواكم ، ودثروا أنفسكم ، وسدوا آذانكم ، فإذا أحسستم بالصحيحة فخروا لله سجدا ، وقولوا : سبحان القدوس ، سبحان القدوس ، ربنا القدوس ، فإنه من فعل ذلك نجا ومن لم يفعل هلك
nisbet edilen uydurma bir sözdür. et-Taberânî el-Mûcemu'l Kebîr'de tashih demeden zikreder. (Tâberâni, c. 18; Sf: no: 333, 853 ; el-Mûcem el-Evsât, sf: 163)
el-Ukaylî, eserinde bunun "uydurma" olduğunu söyler. (el-Ukaylî, ed-Duâfu'l-Kebîr, Darul Kutubil İlmiyye, c.3, sf: 52)