"İslam dünyası" diye bir kavram olduğu için gelişemedi müslümanlar. Devletlerin ve milletlerin dini olmaz, din kişisel bir meseledir. Toplulukları din ile temsil etmeye kalkışınca gelişemiyorsunuz maalesef. Laiklik denilen kavramın da bir karşılığı budur. Herkes kendi dinini yaşar. Milletler dini temsil etmez, bireyler temsil eder. Herkes bir dine mensup olmak zorunda değil, o zaman bir çok insanı dışlamış oluyorsunuz otomatik olarak. Bu yüzyıllardır böyledir. Gelişmiş ülkelerde de böyledir, hiçbiri dini millileştirmemiştir. Türkiye müslüman bir ülke değildir, Türkiye insanlarının büyük bir kısmının müslüman olduğu bir ülkedir. Aradaki farkı anladığımızda zaten gelişmeye başlayacağız.