Suç nefis değil bilinç işidir önce bunda karar kılalım.

Sorunuzun psikolojide de sosyolojide de net bir cevabı yok. Daha iyi anlatmak için dört senaryoya böldüm:

İnsanı suç işlemeye iten etmenlerin arasında eğitimi, sosyal ve kültürel gelişimi de vardır. İşte atıyorum en basit anlatımla İstanbul'un en çok suç işlenen semtiyle en az suç işlenen semtinde ikamet eden kişilerin eğitim durumlarını göz önünde bulundurursanız çok basit bir istatistikle sorunuzun cevaplarından birine ulaşırsınız. İnsan şayet eğitimi, gelişimi bilerek ve isteyerek tercih etmediyse bu senaryoda sorumlu kendisidir.

Cevap 2: Sosyal devlet, ülkenin her vatandaşını bilinçlendirmek, medeniyet seviyesine ulaşmasında yardımcı olmak, fırsat eşitliğine dahil etmek zorundadır. Çocukluğundan itibaren doğru yönlendirilmeyen bir bireyde davranış bozukluklarının görülmesi çok normal. Burada sorumlu devlet.

Cevap 3: Bu senaryoda toplum tarafından sindirilmiş, çocukluğundan itibaren başkalarının doğrularıyla büyümüş, varoluşunu gerçekleştirememiş, birey olmayı başaramamış bir insanı ele alalım. Eğitim ailede başlar, okulda ve sokakta devam eder. Suçun normalleştirildiği bir ortamda büyüyen, fiziksel ya da mental şiddeti güç göstergesi olarak tanımlayan bir insanda da davranış bozukluklarının görülmesi çok normal. Bu senaryoda sorumlu toplum.

Cevap 4: İnsan elinde olmayan psikolojik hastalıklar nedeniyle suça eğilimli olabilir. Doğru ile yanlış ayırt edemeyebilir. Elbette bu hastalıklar bazı bireysel ve toplumsal faktörlere bağlı olarak gelişse de, örneğin şizofreninin kalıtsal olabildiğini görüyoruz. Bu senaryoda sorumlu kim? Hastalık?

Yani aslında suçun temelinde birçok faktör yatar. Ben en başta eğitim ve bilinç olduğunu düşünüyorum. Toplumsal etkiler de bireysel faktörler de ancak eğitimle aşılabilir çünkü.