Dile kolay 98 yıl 26 gün
23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılmasıyla fiilen başlayan parlamenter sistem bu hafta sona eriyor. Meclisin 24 Haziran seçimi için tatile girmesinden önce bu hafta görüşeceği son konu torba teklif olacak. Türkiye 24 Haziran seçimlerinden sonra ise artık 'başkanlık' sistemine geçiyor.
Duayen gazeteci Hıfzı Topuz 2 buçuk yıl önce Sözcüden Özlem Gürsese verdiği söyleşide; Atatürkün parlamenter sisteme bakış açısını anlatmıştı.
Biliyor musunuz, Cumhuriyet kurulurken bazı gruplar Atatürkün başkan olmasını istiyorlar ve bunu sık sık gündeme getiriyorlar. Atatürk bundan hoşlanmıyor, bakın ne diyor: Amerika sistemini ülkemizde uygulamayı hiç aklıma getirmedim. Sistemsiz ve kanunsuz tarzda bir Reis-i Cumhurlukla Başbakanlığı birleştirmeyi asla düşünmedim.
Ben anlamam devlet işlerinden, benim bildiğim dış politikadır, askerliktir diyor. Devlette bir yığın bakanlık var, herkes haddini bilmeli, ben onlara bırakıyorum, onların işine karışmam asla diyor.
Yani Atatürk, başkanlık sistemine tamamen muhalif. O zaman bir tek Amerika sistemi var, başkanlık olarak.
*Kim istiyor peki o dönemde Atatürkün başkan olmasını?
Yanındaki dalkavuklar! Onun da yanında bir yığın dalkavuk var, söylüyorlar bunu, ama o isyan ediyor. Hayır diyor.
*Bugün de diyorlar ki, Parlamenter sistem demokrasi için yetersizdir.
Olur mu hiç öyle şey! O söz başkanlık sistemini getirmek için söyleniyor. Atatürk ise Ben Meclise saygılıyım, Meclis karar verir, ben karar vermem. Meclis halkın temsilcisidir, benim millete güvenim var, onlar seçerler diyor. Atatürk bu.
Türkiye Millet Meclisinde bana ne kadar karşı koyan olursa olsun o Meclis Büyük Türk Milletinin temsilcisi oldukça bana lazımdır. Ben, milletimin adamıyım. Onun sağduyusu dışında hareket eden adam haline asla gelemem! Buyurun. Ben isteseydim derhal askeri bir diktatörlük kurar ve memleketi öyle yönetmeye kalkardım. Fakat istedim ki, o millet çağdaş bir devlet kursun ve ben onu yaptım. Ben diktatör değilim ve heveslisi de olmadım.
Herşeye Amerikan oyunu deyip de Amerikanci olmak 🤔🤔