Yakını amatör olarak tarımla uğraşan biri olarak söylüyorum ki ne yazık ki ekonomik başarısızlıkları ile ilgili bu eleştirilerimi yapmak zorundayım. Mevcut eski nesil tecrübe ve alışkanlıklarla yapılan tarım ile ticari kazanç elde etmeye çalışmak hatadır. Türkiye genelinde yaygın olan eski nesil tarım bilgisi ile ancak kendi ailenin tarım ürünleri ihtiyacını çok düşük maliyetli bir şekilde karşılaman mantıklı olacaktır. Fakat o şahsi tarım ürünleri ihtiyacın içinde farklı bir alanda daha fazla yetkinlik, tecrübe ile farklı bir şekilde gelir elde etmelisin. Yani ya sen ya eşin, oğlun çalışacak. Aynı evdeyken o gelen gelirden pazara ödemeye yapmayacaksın, peyniri hazır almayacaksın kendi mutfak ihtiyaçlarını amatör bir şekilde az miktarda karşılayıp kendi kendine yeteceksin. Normal de bu da verimsiz bir davranış fakat bunu ücreti karşılığında para ile temin ettiğinde de üst üstüne binen birden fazla verimsizlikten dolayı hem sağlık açısından hem maddi açıdan karma bir sorun yaşayabilirsin.


Et ve tarım ürünlerinde üretimden, müşteriye ulaşmasına kadar ki sürecinde çiftçi kendinden sonraki eksiklikleri gerekirse üretim kapasitesini düşürüp, ulaştırma ve perakende satış üzerinede mevcut işçi gücünü ayırmayı denemeli en ilkel ilk aklıma gelen fikir bu yaşadıkları sorun için. Fakat sanıldığı gibi aracılar 1 maliyete 5 net kâr yapmıyorlar. Kendi seviyelerinde iyi kâr elde ediyorlar hatta üreticinin cirosunu ve net kâr oranını düşünce çok iyi kâr ediyorlar fakat pazarlamanın avantajı da bu ne yazık ki. Apple'da, bir çok bilimsel - tıbbi alanda olumlu çalışmalar sürdüren şirketlerden birim miktarda eşit veya daha fazla kâr elde ediyor. Linux dağıtımları, Windows'tan bazı konularda çok daha fazla fayda sağlıyor fakat üreticileri, geliştiricileri Windows geliştiricileri kadar gelir elde edemiyorlar. Pazarlamada önemli bir çalışma alanı.

Derseniz ki üreten adam pazarlamayı düşünmek zorunda mı? Eğer herkesin yapabileceği şekilde üretiyorsa evet pazarlamayı düşünmek zorunda. Ürünü ne kadar kolay elde edilebilir ne kadar katma değeri az, yapılması kolay olan bir ürünse ürününü yüksek kâr marjı ile satabilmesi için o kadar pazarlama çalışması yapması gerekir.


Bugün farzı misal başarılı bir şekilde çalışan füzyon reaktörü icat edecek bir ekibin yaptıkları başardıkları projeyi yatırım şirketlerine kabul ettirme gibi bir derdi olabilir mi? Biz dünyada bir gezegen oluşturabildik inanılmaz enerji elde ediyoruz bize yatırım yapar mısınız diye sormak zorunda kalırlar mı? Test edilip, onaylanıp, kabul görüldüğü gün G8'deki devletlerin tam desteğini almamaları için geçerli bir neden var mı? Değil yatırım desteği, Beyaz Sarayda, Kremlin Sarayında, Zhongnanhai sarayında yatıya misafirliğe davet edilirler.


Şimdi diyebilirsiniz bunların ne ilgisi var hep uçuk örnekler veriyorsun. Sen uygun dinamiği oluşturabil, dengeleri tuttur sende ihracatçılar birliği etkinliğinde değer görürsün o da hiç tebrik edilememekten çok daha iyidir. Tabi bunun için geçmişten itibaren uzun vadeli maddi, manevi yatırım - düzen ile hem maddi birikim hem tecrübe - bilgi birikimi elde edilmeli.