Her ülkede liderlerin hastalıkları, rahatsızlıkları bir şekilde gizleniyor. Bu bilgiler neden devlet sırrı oluyor kimse açık şekilde cevap vermiyor. Ama aslında çok basit bir nedeni var. Hasta bir lider ülkesini yönetirken ve “uluslararası platformda” hata yapmaya da meyilli oluyor.

Bir kaç örnek vererek ne demek istediğimi daha iyi anlatabilirim belki…

1979 yılında “Bizi yöneten hasta adamlar” adlı kitabı ile best seller olmuş isviçreli doktor Pierre Rentchnick, hastalığın karar verme mekanizmasını ne denli etkilediğini gözler önüne sermiş.



Kitapta 28 devlet ve hükümet başkanlarının sağlık durumlarını ele alan Rentchnick, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Franklin Delano Roosevelt’in çarpıcı örnek olduğunu yazıyor.



Şubat 1945’te, savaş sonrası dünyanın şekillendiği Yalta Konferansı’nda Roosevelt’in ölmeye yakın olduğunu, hatta konferanstan sadece iki ay sonra beyin kanamasından öldüğünü hatırlatıyor.



Ancak İsviçreli doktora göre Amerikan Başkanının ölümcül beyin kanamasından önce bir çok ufak çaplı beyin kanaması geçirdiğini öne sürüyor. Doktora göre bu kanamalar Başkanın huyunda dengesizlikler ve konsantrasyon sorunları yaşamasına yol açarak bazı kararlarının acele ile verilmesine neden olmuş olabileceğini öne sürüyor.



Churchill neden “güçsüz başkan” dedi

Yalta Konferansı’nda İngiltere Balbakanı Winston Churchill, ABD Başkanı’nı “hastalıklı ve çok güçsüz” olarak tanımlıyor.



Roosevelt’in konferansa giderken Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan dosyaları okuyamayacak kadar hasta olduğunu düşünürseniz, İttifak ülkelerinin bir eksik masaya oturduğunu söylersek yanlış olmaz.



Rentchnick, ABD Başkanının konferans sırasında sık sık uyukladığını ve bir çok yemeğe ve toplantıya da katılamadığını belirtiyor.

Bu bulguları değerlendiren ve bir teşhis koyarak durumu değerlendiren ise Yalta’da bulunan Churchill’in doktoru oluyor. İngiliz uzmana göre, Roosevelt’in durumu beyin damarlarında ileri seviyede sertleşmeden kaynaklanıyor.



Peki bu hastalık durumu Roosevelt’in karar almasını nasıl etkilemiş olabilir? Averell Harriman’a göre inatçılığı ile tanınan Roosevelt bu konferansta o bilinen sert tutumunu sergileyemedi.



Tarih başka türlü yazılabilirdi

Roosvelt daha sağlam dursaydı Sovyet Kızıl Ordusu’nun ilerlemesini durdurabilir miydi? Soğuk Savaş evresine engel olunabilir miydi?



Tabi bu sorulara bugün cevap vermek mümkün değil.



Deli liderler

Hastalık bazı liderleri güçsüz duruma düşürüp, gerekli zorlu kararların alınmasına engel olabiliyor. Ancak bazen hastalıklar tam aksi etkilerde de bulunabiliyor.



American Scientist dergisi 2001 yılında ilginç bir makale yayınlamıştı. Başlığı, “Mad Leader Disease” ya “Deli Lider Hastalığı”. O yıl Londra’da gerçekleşen Dünya Nöroloji Kongresinde söz alan Başkan James F. Toole dünya nörologlarını bu konuda bir şeyler yapmaları için çağrıda bile bulundu.



Dünyanın “Deli Lider Hastalığı” tehdidi altında olduğunu öne süren Toole, “Dünya liderlerinin zihinsel dengelerinin genellikle yerinde olduğunu varsayımının kabul gördüğünü ancak gerçeğin bambaşka olabileceği görüşünü savunuyor.



James F. Toole Wake Forest Universitesinin Cerebrovascular Araştırma merkezinin başkanı ve aynı zamanda da inme uzmanı.



“Dünya liderlerinde akıl hastalığını teşhis ve tedavi mekanizması geliştirilmesi gerekiyor” diyen Toole savaşların insanoğlunun aklında başladığının unutulmaması gerektiğine dikkat çekiyor.



Barış anlaşması neden bekledi

Günümüz liderlerinin sonsuz bir güce sahip olduğu bir gerçek. Kitle imha silah kullanımları bilgimiz dışında bir çok çatışma bölgesinde ancak kullanıldıktan sonra haberimiz oluyor. Bu liderlerin de fikirleri ile büyük kitleleri etkileme gücüne sahip olduklarını da gözönüne alırsak, James F. Toole’un sözleri mantıksız gelmiyor.



Tarihe bakarsak, bir çok liderin ruhsal ve davranış bozukluklara sahip olduklarını biliyoruz bugün. Örneğin 18. yüzyılda İngiltere Kralı Üçüncü George “ruhi dengesizlikler” yüzünden pek de mantıklı kararlar almadığı ve bu yüzden de Amerika gibi değerli bir koloninin imparatorluktan ayrılmasına neden olmamış mıydı?



Yine Amerika Birleşik Devletleri’nden bir örnek verelim. Başkanı Woodrow Wilson’ın Ekim 1919’da gerçirdiği inme yüzünden aylar boyunca Versailles Antlaşması Senato’dan geçememişti.



Birinci dünya savaşının sonlanmasının ardından barış belgesinin neden aylar boyunca bekletildiğini düşünün…



Bugün buna izin verilir miydi?



Mao’nun sırrı

Komünist Çin’in kurucusu Mao Tse Tung’un 1972 yılında kalp yetmezliği teşhisi konulmasına rağmen ölümüne kadar iktidarda kaldı (1976 ölen Çinli liderin son dönemlerde kötüleşen durumunun karar mekanizmasını ciddi biçimde etkilediği bir çok kez yazılmıştı).



Liderlerin sağlık durumundan ötürü liderlerin ne denli etkilendiğinin kamuoyundan gizlenmesinin büyük bir sorun olduğunu belirten Toole’a bir destek de tarih profesörü Robert Dallek’ten geliyor.

Normal bir vatandaşın sağlık bilgilerinin açıklanması kişilik haklarını ayaklar altına alınması anlamına gelirken, liderlerin ellerindeki yaptırım gücü yüzünden böyle bir haktan yararlanmalarının mümkün olamayacağı savı öne çıkıyor.



Reagan yönetimi bıraktı

Amerika Birleşik Devletleri’nde, Anayasanın 25’nci maddesine göre, Başkan yönetmeye ehil değilse, yönetim otomatik olarak Başkan yardımcısına veriliyor.



Amerikan tarihinde bu “yetkisizlik” maddesi sadece bir kez kullanılsa da her zaman tartışmalara konu oldu.



Temmuz 1985’te Başkan Ronald Reagan vücudundaki habis tümorün alınması için ameliyata alındı ve yönetimi Başkan Yardımcısına bıraktığını belirten bir mektup imzaladı.

Günün ilerleyen saatlerinde Başkanlık yetkilerini geri alığını belirten ikinci mektubu imzalayarak tekrar yönetime geçti. Her iki mektubun imzası danışmanların bilgisi dahilinde yapıldı.



Delilik testi

Peki ama akli dengenin yitirilme kıstası nedir?



South Carolina Üniversitesi Tarih profesöyü Kendrick Clements’a göre, bu konu çok muğlak.



Normallik ile delilik arasındaki çizginin çok ince olduğunu belirten Clements uzmanlar arasında neyin normal neyin delilik olduğu konusunda anlaşmazlıklar var.



Toole’un önerisi, Amerikan Başkanlarının yıllık sağlık taramasına akli denge testinin de eklenmesi. Akıl hastalıklarının her yaşta baş gösterebileceği gerçeğinin yanı sııra, zihinsel gerileme vakalarının yaşla arttığını da unutmamak gerekiyor.



Sarkozy’in kalbi var

20. Yüzyılın son döneminde daha genç yaşta liderlere yok açıldığını görüyoruz, belki de bu “yaşlı” liderin beraberinde getirdiği sorunların da bir bakıma azalmasını sağlıyor olabilir, ama genç liderlerin de iş yüküne ve strese yenik düştüğünü görmek mümkün.



1955 doğumlu Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy Temmuz 2009’da Pazar koşusu sırasında fenalaşarak hastaneye kaldırıldı. Doktorlar bir kalp rahatsızlığı olmadığını üstüne basa basa belirtseler de Fransız Cumhurbaşkanı’na bir kaç günlük “zorunlu” istirahat verildi.



1953 doğumlu Tony Blair ise 2004 yılında aniden bir kalp rahatsızlığı yaşayarak hastaneye yatırıldı. Kalp ritminde bir hızlanma yaşandığını belirten doktorlar, tıbbi müdahale ile kalp ritmini normale döndürdüklerini açıkladılar. Ancak 51 yaşındaki gencecik İngiltere Başbakanının bir “kalp” rahatsızlığı yaşamış olması tüm ülkeyi sarstı. Dinamik ve genç lider imajı bir günde uçtu gitti.



Liderliğin eziyeti

Bu yaşananların nedenine gelince…



Uzmanlar liderlerin insan üstü bir efor sarfettiğine dikkat çekiyor. Uzun saatler çalışan, çok seyahat eden, spor yapma imkanı olmayan, az uyuyan ve stres yüklü bir görev üstlenen liderlerinsağlık sorunu yaşamaları normal midir?



Bu konuya bir başka yazımızda ağırlık veririz. Ancak liderlerin sağlıkları bir ülkeyi yönetirken iyiye gitmiyor.



Liderlerin sağlıklarını kamuoyundan “imaj” adına saklamaları bir yana, devletlerin istihbarat birimleri bu bilgileri elde etmek için fırsat kolladığını düşünürsek, bu konunun neden şeffaf olmadığını da biraz açıklıyor.



Devlet başkanlarına yönelik tıbbi casusluk konusu hakkında araştırmaları bulunan Rose Mc Dermott Voice Of America’ya verdiği röportajda, devlet liderlerinin sağlıklarının ulusal çıkarları tehlikeye atabilecek bir bilgi.



Bir cumhurbaşkanı ya da başbakanın zamansız öksürmesi, ya da aniden ateşinin çıkması finans piyasalarını altüst edebilir, bir ülkede ayaklanma yaşanmasına neden olabilir, ya da seçim sonuçlarını bile etkileyebiliyor…

Kaynak: www.KanalGazete.com