İslam doktrini evvela güzeldir güzel olmasına da, Osmanlı hiçbir zaman islamı sizin düşündüğünüz gibi pür-i pak yaşamamıştır. Bilindiği üzere Osmanlı tam anlamıyla şer-i hukuku benimsememiş, ondan ziyade örf-i hukuk eğilimli bir devlet olmuş ve hikmet-i hükümet adına yani şimdilerde moda olan "devletin bekası" için yeri geldiğinde dini değerlerin üzerine geçici olarak "şal örtercesine" bu değerleri hiçe sayabilmiştir. Özellikle Fatih döneminden sonra bu durum daha belirgin bir hal almıştır. Dolayısıyla Osmanlı'nın tüm politikalarını din üzerinden okumak, yüzyıllarca ayakta kalmış imparatorluğun "devlet aklına" yapılmış hakaretten başka bir şey değildir.

Onun dışında, Osmanlı'nın yıkılmasının öyle "belli" sorumluları yoktur. Devletlerin de tıpkı insanlar gibi ömürleri vardır doğarlar, büyürler ve ölürler. Nasıl ki bir insan sağlığına dikkat ediyor, ona göre yaşıyor ve ömrünü uzatabiliyorsa bir devlet de ancak o şekilde ömrünü uzatabilir, lakin ölüm, yani yıkılış kaçınılmazdır. Osmanlı da Karlofça sonrası Avrupa'dan görece geri kalındığının farkına varmış, ömrünü uzatmaya yönelik politikalar izlemeye başlamış,iç ve dış reformlara gitmiştir, başarılı da olmuş ömrünü uzatmıştır. Daha sonra 1838 Baltalimanı Anlaşması ile kötürüm kalmış, 1881 Duyun-u Umumiye'nin kuruluşu ile resmen bitkisel hayata girmiştir. Bu raddede Osmanlı zaten yıkılmıştı, dolayısıyla daha sonra gelen İttihat ve Terakki'cilere, ve onların türevi olan Mustafa Kemal ve görev arkadaşlarına sadece bitkisel hayatta olan ve yaşama şansı kalmamış bir hastanın fişini çekmek kalmıştı. Yani aslında kimsenin bir şeyi yıktığı falan yok. Halifeliğin kaldırılması da Cumhuriyet'in temelinin sağlam olması için yapılması gereken bir hamleydi ve yapıldı, o kadar. Osmanlı yıkıldıktan sonra ortaya çıkan sorunlar ise kaçınılmaz olan sorunlardı. Nasıl ki Batı Roma yıkıldıktan sonra Avrupa 700 yıl kendine gelemedi, eski Osmanlı coğrafyasının da hemen kendine gelmesini beklemek yersiz olur.