bence var neden dersen şöyle :

Osmanlı döneminde özellikle Kanuni ve sonrasındaki 3 padişah döneminde (Fatih deneminden başlar)

İlimin merkezi İstanbul' du ve tüm ilim adamları İstanbuldaydı.

o dönemler avrupa diğerleri bizden feyz alıyorlardı

ama sonra olanlar oldu ve akılcılık çıktı ortaya ve her taraftan

birşeyler bulanlar çıktı

çok fazlası avrupadan ziyade hristiyan toplum olduklarından
birbirleriyle paylaştılar ve her gelen üstüne birşeyler ekleye ekleye böyle seviyeye geldi

biz neden yapamadık dersen
hristiyanlar anladılarki Osmanlı ' yı insan gücüyle engelleyemeyecekler
en önemli silah olan ekonomiyi kullandılar
ekonomide sanayi ile olunca bizi bitirdiler

daha yazacak şey var ama neyse yeterli bu kadar