Sağlık Bakanlığı, başta zayıflama ilaçları olmak üzere bitkisel tıbbi ürünlerin satışını sıkı kontrol altına aldı. Yeni düzenlemeye göre geleneksel bitkisel tıbbi ürünlere artık Sağlık Bakanlığı ruhsat verecek. Bu mamüllerin satışı ecza depolarından, perakende satışı ise eczanelerden yapılacak. Vitamin ve mineral katkılı ürünler de eczaneler dışında piyasaya sürülemeyecek.

İnternet ve aktardan satılan bazı bitkisel zayıflama ürünlerinin can kayıplarına yol açmasının ardından Sağlık Bakanlığı konuya el attı. Bakanlığın yayımladığı yeni yönetmeliğe göre geleneksel tıbbi bitkilerden hazırlanan ürünlere artık Tarım Bakanlığı yerine Sağlık Bakanlığı ruhsat verecek. Bu ürünler sadece eczanelerde satılabilecek. Takviye edici gıdalar ve bitkisel içerikli kozmetik ürünler yönetmelik kapsamı dışında tutuldu. Ancak bu mamullerin 'zayıflatıcı' ya da 'soğuk algınlığına karşı' gibi endikasyon bildirilerek piyasaya arz edilmesi ya da tanıtımının yapıldığının tespiti halinde cezai işlem uygulanacak.

Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler Yönetmeliği, dünkü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. AB mevzuatına uygun olarak hazırlanan yönetmelik, insan sağlığını koruyucu ve tedavi edici etkileri olan ve geleneksel bitkisel tıbbi ürünlerin endüstriyel olarak üretilmesi veya ithal edilmesi ile ilgili başvuruların değerlendirilmesini, gerekli ruhsatların verilmesi ile bunlar için ruhsat başvurusunda bulunan ve/veya ruhsat verilmiş olan gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Bitkisel tıbbi ürünlerin bileşiminde yer alan ve iddia edilen belirli endikasyona (Bir ilacın hangi hastalıklara, hangi biçimde uygun olacağının bildirilmesi) uyumlu vitamin ve mineral katkılı bitkisel tıbbi ürünler de bu yönetmelik kapsamında değerlendirilecek.

Ürünlerin pazara sunulması için ruhsat başvurusunda bulunacak gerçek kişilerin; eczacılık, tıp veya kimya bilim dallarında eğitim veren yükseköğrenim kurumlarından birisinden mezun olması, Türkiye'de mesleğini icra etme yetkisine sahip bulunması, tüzel kişilerin ise bu vasıfları taşıyan birini 'yetkili kişi' sıfatıyla istihdam etmeleri gerekecek. Diş hekimleri de meslekleriyle ilgili ürünler için ruhsat başvurusu yapabilecek. Ürünün kullanma talimatı kullanıcının kolayca anlayabileceği şekilde hazırlanacak. Ruhsat başvurusu 200 gün içinde sonuçlandırılacak. Bu ürünlerin ilaçlar gibi reklamı yapılamayacak. Daha önce ruhsatlandırılan bu tür ürünler için 2 yıl içinde yeniden ruhsat için müracaatta bulunulacak.

Bu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce müracaat etmiş ve izin işlemleri devam eden ürünlerden analiz prosedürü başlatılmış ve/veya tamamlanmış ürünler için engel bir durumun olmadığının belirlenmesi halinde ilgili kılavuza göre izin belgesi düzenlenecek. Analiz aşamasına gelmemiş olan ürünlerin başvuru dosyaları ise bu yönetmeliğe göre müracaat edilmesi için başvuru sahibine iade edilecek.

Geç kalınmış ama olumlu bir düzenleme

Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ömür Demirezer, düzenlemenin çok olumlu olduğunu söyledi. Geleneksel tıbbi bitki içeren preparatların daha önce Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nca ruhsatlandırıldığını hatırlatan Demirezer, "Bu tür preparatlarda Sağlık Bakanlığı'nın ruhsatının şart olması çok önemli. Böylece yanlış kullanımlar engellenebilir." dedi. Televizyon kanallarında birtakım kişilerin bitkisel reçeteler önermelerinin yanlışlığına işaret eden Demirezer, şöyle devam etti: "Bitkisel de olsa tıbbi nitelikteki bu ürünlerin eczanelerde eczacı danışmanlığında satılması gerekir."

Tüm Eczacı İşverenler Sendikası Genel Başkanı Nurten Saydan da geç kalınmış olsa da Sağlık Bakanlığı'nın bitkisel ürünlere sahip çıkmasının halk sağlığı için son derece olumlu bir gelişme olduğunu ifade etti. Bitkisel ilaçlar yüzünden can kaybı bile yaşandığını hatırlatan Saydan, Sağlık Bakanlığı'nın, internetten ilaca erişimin engellenmesi için de bir an önce çalışma başlatması gerektiğini vurguladı.