Dolardaki değer kaybı MB’yi harekete geçirdi

Dolar yerlerde sürünüyor. Bu yazıyı yazdığım saatlerde piyasalarda 1.458 TL üzerinden işlem görüyordu. İster istemez insanın aklından ekonomimiz çok mu iyi ki TL dolar karşısında değer kazanmaya devam ediyor; peki doların değer kaybı nereye kadar gider diye geçiyor. Bu soruya doğru cevap verebilmek için iyi bir analize ihtiyaç var.

Dolardaki değer kaybının en önemli nedeni döviz arzındaki artış. Yani dolar bol, talepse düşük. Durum böyle olunca da dolar değer kaybediyor.

Peki dolar nasıl bollaştı? Turizm gelirlerimiz mi olağanüstü arttı, yoksa ihracatta mı patlama yaşandı? Bana kalırsa turizm gelirlerimizde öyle ahım şahım bir artış olmadığı gibi ihracatımızda da kayda değer bir artış yok. Yani bu sektörlerden kaynaklanan bir dolar girdisi yok.

Merkez Bankası bilançosuna bakıyoruz. Net hata noksan kaleminde kaynağı henüz açıklanmayan 18.5 milyar dolar girdisi var. Nereden, niçin geldiği belli değil. Ancak belli ki bir yerlerden ülkemize dolar yağıyor. Peki bu kötü mü derseniz, cevabım hayır. Ülkeye döviz girişi iyi, ancak doğrudan yatırıma gelseydi çok daha iyi olurdu. Görünen o ki bu dolarlar serseri para olarak şu anda ülkemizde park etmiş durumda.

Bu dolarların menşei konusunda çeşitli söylentiler var. Bir iddia, İran ve Suriye kaynaklı olduğu yönünde. Bir diğer iddia da Türk halkının yurt dışındaki bankalarda bulunan paraları olduğu, iş adamlarının ülkedeki sermaye ve işletme kredisi sıkıntısı üzerine yavaş yavaş ülkemize gelmeye başladığı. Ancak kesin bir şey söylemek mümkün değil.

***

Doların değerindeki düşüş ihracatımızı olumsuz yönde etkilemeye başlayınca, düşüşü önlemek için Merkez Bankası kolları sıvadı ve Ekim 2008’den bu yana ara verdiği dolar alım ihalelerine yarından itibaren başlama kararı aldı. Merkez Bankası’ndan yapılan açıklamaya göre, her gün 30 milyon ABD doları ihale ve 30 milyon ABD doları da opsiyon hakkı olmak üzere 60 milyon ABD Doları alımı yapılacak.

Merkez Bankası’nın opsiyon dahil, günde 60 milyon dolar alması dolar fiyatını yukarı çekmeye yeterli olur mu? Bence biraz zor. Merkez Bankası’nın ve bankaların kasalarından dolar fışkırdığı bir dönemde bu alımlar dolar fiyatını yükseltmez, belki düşüşü az miktarda önleyebilir. Ancak sonbaharda turizm mevsiminin bitmesi ile döviz girişi azalma eğilimine girerse o zaman belki dolar fiyatında bir miktar artış olabilir. Dünya ekonomisinde olağanüstü bir gelişme olmadığı takdirde kısa dönemde dolar fiyatında bir artış beklenmiyor.


***

Bazı göstergeler düzelmenin işareti gibi yorumlanabilse de ekonomide henüz köklü bir düzelme yok. Ancak dövizin gerilemesiyle birlikte enflasyonda da düşüş devam ediyor. ÜFE’deki düşüşün altında yatan en önemli nedenlerden biri de TL’nin ABD doları karşısındaki değer kazanması.

TÜİK dün aylık ve yıllık enflasyon oranlarını açıkladı. TÜİK açıklamasına göre, temmuzda tüketici fiyatlarında yüzde 0,25 artış olurken, üretici fiyatları yüzde 0,71 oranında düşmüş.

Temmuz ayı itibarıyla yıllık enflasyon TÜFE’de yüzde 5,39 artış, ÜFE’de yıllık yüzde 3,75 gerileme var.

Enflasyon düşüşü elbette iyi. Ancak düşüş ekonominin iyi gitmesinden kaynaklanmıyor. Vatandaşın durumu iyi değil, para bulamadığı için mal ve hizmet satın alamıyor, onun için enflasyon düşüyor. Yatırım hiç yok, üretimde düşüş var, ihracat yok ve işsizlik artıyor. Buna rağmen dolar TL karşısında değer kaybediyor. Bu pek hayra alamet değil. Korkarım günün birinde acısı yine Türk halkından çıkar.

http://haber.gazetevatan.com/haber.v...ryid=4&wid=153