Php Dersi 03: Matematik & Matematiksel İşlemler

EJDER · #1

Matematikten, özellikle matematikten birçok öğrenci hoşlanmaz. Bunlardan biri de benim. Ama programlama öğreneceksek ve ticaret ile uğraşacaksak matematiği sevmemiz gerekmekte. Aslında hayatımızda hiç yeri yokmuş gibi gözüken birçok matematik işlemi zamanla hayatımızın göbeğine yerleşmektedir.
PHP'de matematik işlemleri yapmak oldukça basit bir şekile getirilmiş. Önceki konularda değişkenleri öğrenmiştik, şimdi bu değişkenlere atama yaparak matematiksel işlemlerde kullanacağız böylece değişkenleri de biraz daha iyi anlamış olacağız.
En basit matematik kodumuzu aşağıdaki şekilde yazabiliriz

PHP- Kodu:

  <?

echo(4+5);

?>

Ekrana 4 + 5 'in sonucunu hesaplayarak yazacaktır, yani ekranda 9 sayısını görürüz bu kodu yazdığımız zaman. Temel matematiksel işlemlerini hepsini bu şekilde kullanabiliriz. Temel matematiksel işlemlemlerinden kastım toplama, çıkarma, bölme, çarpma ve mod almadır. Dört işlemi anladıkta mod alma neydi diyenler çıkabilir. Mod alma bir sayının bir sayıdan kalan sayıyı bulma işlemine denir.
Örneğin :
10 / 3 = 3 (Kalan 1)
Bunu PHP'de Şu şekilde buluyoruz:

PHP- Kodu:

  <?

echo(10%3);    // Ekrana 1 yazaar

?>

Tamam da bu ne işimize yarayacak, öğrenmeye gerek yok gibi gelmesin. 4 işlemden son en çok kullanacağımız matematiksel işlem bu olacak. Örneğin her 3 arama sonucundan sonra reklam göstermek istersek bunu kullanacağız.
Dört işlem fonksiyonları için basit bir örnek daha yapalım:

PHP- Kodu:

  <?

echo("4 + 2 = ".(4+2)."<br>"); // Ekrana 4 + 2 = 6 yazıp, <br>'den dolayı alt satıra geçer

echo("4 - 2 = ".(4-2)."<br>"); // Ekrana 4 - 2 = 2 yazıp, <br>'den dolayı alt satıra geçer

echo("4 * 2 = ".(4*2)."<br>"); // Ekrana 4 * 2 = 8 yazıp, <br>'den dolayı alt satıra geçer

echo("6 / 2 = ".(6/2)."<br>"); // Ekrana 6 / 2 = 3 yazıp, <br>'den dolayı alt satıra geçer

echo("5 % 2 = ".(5 % 2)."<br>"); // Ekrana 5 % 2 = 1 yazıp, <br>'den dolayı alt satıra geçer

?>

Sonuç aşağıdaki gibi olur

Alıntı:

4 + 2 = 6
4 - 2 = 2
4 * 2 = 8
6 / 2 = 3
5 % 2 = 1

Matematiksel işlemleri kullanırken () arasında kullanmamın sebebi yazı ile birlikte kullanırken bunun bir matematiksel işlem olduğunu PHP'nin anlayabilmesi. Bu işlemleri birbiri içinde kullanarak daha karışık 4 işlemlerde yapabiliriz.
Örnek :
(((4+2) * 10 ) / 2 ) -3
Bu matematiksel işlemin sonucu 27'dir. Matematikte öncelikle parantez içerisindeki işlemler yapılır, sonra sırasıyla çarpma, bölme, toplama, çıkarma işlemleri yapılır.
4+2 = 6
6 * 10 = 60
60 / 2 = 30
30 - 3 = 27
şeklinde PHP bu basit problemi çözecektir.
Bu işlemin PHP kodu

PHP- Kodu:

  <?

echo((((4+2) * 10 ) / 2 ) -3);  // Ekrana 27 yazar

?>

Bu işlemleri değişkenler üzerinden yapmamız kullanımımızı daha da kolaylaştıracaktır.
Örnek :

PHP- Kodu:

  <?

$alacaklarimiz = 182;

$borclarimiz = 87;

$elimizde_kalan = $alacaklarimiz - $borclarimiz;

echo("Alacaklarımız : $alacaklarimiz<br>Borçlarımız : $borclarimiz<br>Elimizde kalan Para : $elimizde_kalan");

?>

PHP Kodumuzun Ekran çıktısı

Alıntı:

Alacaklarımız : 182
Borçlarımız : 87
Elimizde kalan Para : 95

Değişken kullanmamızın nedenleri önceki derslerimizde kafada soru işaretleri bırakmıştı. Şimdi değişkenleri kullanarak karmaşık bir formülde değerleri yerine yerleştireceğiz.

PHP- Kodu:

  <?

// Dairenin Alanını ve Çevresini Buluyoruz.

define("PI","3.14"); 

$r = 3; // yarı çap

$alan = PI * ($r * $r); // Pi r² Formülünden

$cevre = 2 * PI * $r;  // 2 Pi r Formülünden

echo("$r yarı çaplı dairemizin alanı $alan, yarıçapı $cevre 'dir<br>");

$r = 7; // yarı çap

$alan = PI * ($r * $r); // Pi r² Formülünden

$cevre = 2 * PI * $r;  // 2 Pi r Formülünden

echo("$r yarı çaplı dairemizin alanı $alan, yarıçapı $cevre 'dir<br>");

$r = 9; // yarı çap

$alan = PI * ($r * $r); // Pi r² Formülünden

$cevre = 2 * PI * $r;  // 2 Pi r Formülünden

echo("$r yarı çaplı dairemizin alanı $alan, yarıçapı $cevre 'dir<br>");

?>

Ekran çıktısı :

Alıntı:

3 yarı çaplı dairemizin alanı 28.26, yarıçapı 18.84 'dir
7 yarı çaplı dairemizin alanı 153.86, yarıçapı 43.96 'dir
9 yarı çaplı dairemizin alanı 254.34, yarıçapı 56.52 'dir

Temel fonksiyonlar ile daha fazla kafa karıştırmadan diğer matematiksel fonksiyonlara geçelim. Üst alma, karekök, sinus gibi matematiksel işlemler için fonksiyonlar tanımlanmıştır. Hazırda bulunan bu fonksiyonları kullanacağız.
Örneğin biraz önce r² işlemini hesaplayabilmek için $r * $r kullanmıştık, bunun yerine pow() fonksiyonunu kullanabilirdik.
Örnek :

PHP- Kodu:

  <?

$sayi = 5;

$karesi = pow($sayi,2);

echo("$sayi sayımızın karesi $karesi dir");

?>

Ekran Çıktısı :

Alıntı:

5 sayımızın karesi 25 dir

İşlemleri yaparken ondalıklı sayılı sonuçlar elde edebiliriz, bunları bazen daha yuvarlak gözükmesini isteyebiliriz.
Örnek :

PHP- Kodu:

  <? 

echo("10 / 3 = ".floor(10/3));    // Aşağıdaki sayıya yuvarlar 

echo("<br>");            // Alt satıra geç

echo("10 / 3 = ".ceil(10/3));        // Yukarıdaki sayıya yuvarlar 

echo("<br>");            // Alt satıra geç

echo("10 / 3 = ".round(10/3));    // 5'den küçükleri aşağıya,büyükleri yukarıya yuvarlar 

echo("<br>");            // Alt satıra geç

echo("10 / 3 = ".round((10/3),2));    // Virgülden sonra kaç haneye göre yuvarlama yapacağını belirler 

?>

Ekran Çıktısı :

Alıntı:

10 / 3 = 3
10 / 3 = 4
10 / 3 = 3
10 / 3 = 3.33

Sık kullanacağımız bir diğer fonksiyon grubu ise en küçük ve en büyük sayıyı bulma fonksiyonlarıdır. min() en küçük sayıyı bulur, max() ise en büyük sayıyı bulur.
Örnek :

PHP- Kodu:

  <?

$sayi = array(33,12,49,93,71,473,3);  // array() fonksiyonu ileride Diziler konusunda anlatılacaktır.

$en_buyuk = max($sayi);

$en_kucuk = min($sayi);

echo("En büyük sayımız : $en_buyuk <br>");

echo("En küçük sayımız : $en_kucuk <br>");

?>

Ekran Çıktısı :

Alıntı:

En büyük sayımız : 473
En küçük sayımız : 3

Son olarak karekök bulmak için fonksiyonumuz hakkında bir örnek yapalım.

PHP- Kodu:

  <? 

echo(sqrt(81));  // 81'in karekökü olan 9'u ekrana basacaktır.

?>

Diğer matematiksel fonksiyonları da aşağıda yazıyorum, daha fazla matematik işlemi için onları da inceleyebilirsiniz.
abs
acos
acosh
asin
asinh
atan2
atan
atanh
base_convert
bindec
cos
cosh
decbin
dechex
decoct
deg2rad
exp
expm1
fmod
getrandmax
hexdec
hypot
is_finite
is_infinite
is_nan
lcg_value
log10
log1p
log
mt_getrandmax
mt_rand
mt_srand
octdec
pi
rad2deg
rand
sin
sinh
sqrt
srand
tan
tanh

~~Oturan Boğa~~ · 11 20-07-2007, 13:24:42

echo '<form><htmletiketleri>';

bu şekilde yapabilirsin

Crazy_Blood · 12 20-07-2007, 19:15:46

Alıntı:

oktay Nickli Üyeden Alıntı

Sorumu yanlış anladınız herhalde php değişkenler ile nasıl yapabilirim dememiştim.
PHP komutlarının arasında form nasıl yapabilirim demiştim

ilgin için teşekkürler

Pardon Yanlış Anlamışım, Oturan Boğa nın dediği Gibi
echo'<form>......</form>'; Şeklinde Yada
print("<form>.......</form>"); Şeklinde Yapabilirsin, İkinci Seçenekte Html de Kullanacağın " işaretlerinin önüne \ yazmalısın mesela <img src=\"resim.jpg\"> Şeklinde Olmalı.

Oturan boğa

echo("4 + 2 = ".(4+2)."<br>");

Bu Kod Önce Yazı Olarak Ekrana 4 + 2 = Yazıyor, Sonrada 4 ile 2 yi toplayarak Ekrana Tekrar 6 Yazıyor. tırnak içinde olanlar Metin olarak yazılır, işlem yapması için tırnaklardan sonra nokta işaretleriyle ayırmış ve 4+2 işlemini yaptırmış, sonrada metin olarak <br> yazmış ki oda html de bi alt satıra geçmek olduğundan bi alt satıra geçiyor.

mirturk · 13 20-07-2007, 23:21:04

Alıntı:

Oturan Boğa Nickli Üyeden Alıntı

abi kafama takılan bir yer yukarısı nasıl oldu biraz daha açıklayabilir misin

bir de abi burada round fonksiyonunu tam anlayamadım...

şimdiden teşekkürler...

Oturan Boğa anladığım kadarı ile yardımcı olmaya çalışayım. round fonksiyonu bildiğimiz yuvarlama işlemini yapıyor. Göze aldığı tek kriter şu sonuçta çıkan sayının hangi sayıya (alttaki veya yukarıdaki) daha yakınsa ona yuvarlıyor. Örnek verecek olursak

sonuç şayet 3,56 ise 4 yuvarlıyor.
sonuç şayet 3,46 ise 3 yuvarlıyor.

Kaba mantık olarak

x ,51 ve yukarıdeğerde ise üst sayıya yuvarlar
x ,49 ve küçük değerde ise alt sayıya yuvarlar.

Diğer soruda neyi anlamadığını tam olarak anlamadım. Daha açık olursan belki yardımcı olabilirim.

Not : Yanlışım varsa lütfen düzeltin.

Ejder ağabey haddim olmayarak küçük bir karışıklık var sanki kodlarda. Floor ve ceil kodlarının yer değiştirmesi gerekmiyor mu?

Kod:

<?  
echo("10 / 3 = ".floor(10/3));    // Yukarıdaki sayıya yuvarla  
echo("<br>");            // Alt satıra geç 
echo("10 / 3 = ".ceil(10/3));        // Aşağıdaki sayıya yuvarlar  
echo("<br>");            // Alt satıra geç 
echo("10 / 3 = ".round(10/3));    // 5'den küçükleri aşağıya,büyükleri yukarıya yuvarlar  
echo("<br>");            // Alt satıra geç 
echo("10 / 3 = ".round((10/3),2));    // Virgülden sonra kaç haneye göre yuvarlama yapacağını belirler  
?>

EJDER · 14 21-07-2007, 01:26:40

Oktay ve Oturan Boğa'nın soruları yanıtlanmış. Bu konunun bu şekilde yardımlaşarak gitmesi daha güzel olmuş.

mirturk: teşekkürler, yanlışlığı düzelttim. Dersi yazarken çok kontrol etme şansım olmuyor. Ufak tefek hatalar oluyor genelde.. Düzelttiğin için teşekkürler.

AlperenSonad · 15 21-07-2007, 03:20:10

Oturan Boğa: Kod: echo("4 + 2 = ".(4+2)."<br>");

Ekran Görüntüsü: 4 + 2 = 6

aynı renkli yerlerin ekran görüntüsü. umarım anlamışsındır arkadaşım. baya toplama işlemi olmuş yani

Ejder: abi sagolasın yine süpersin. kitaba başladım ben de. ikisi beraber süper pekiştirici oluyor. o konuya geldigimizde mi sorayım şimdi mi sorayım aklıma takılan şeyler var

EJDER · 16 21-07-2007, 03:32:22

Alıntı:

AlperenSonad Nickli Üyeden Alıntı

Oturan Boğa: Kod: echo("4 + 2 = ".(4+2)."<br>");
Ekran Görüntüsü: 4 + 2 = 6
aynı renkli yerlerin ekran görüntüsü. umarım anlamışsındır arkadaşım. baya toplama işlemi olmuş yani
Ejder: abi sagolasın yine süpersin. kitaba başladım ben de. ikisi beraber süper pekiştirici oluyor. o konuya geldigimizde mi sorayım şimdi mi sorayım aklıma takılan şeyler var

Başka bir başlık altında sor istersen, hangi konu olduğunu bilemediğim için bir şey diyemiyorum. Hem o konuya gelince senin soruna da dikkat ederek anlatırım.