4. Makalemi yazmak biraz çoklu araştırma gerektirdi. Belli bir zamandan beri yazarların, tasarımcıların tartışma konusu haline getirdiği "Etik" kelimesinin savunulmasında ki bazı yasal ve manevi bilgilerini elimden geldiğince anlatmaya çalışcağım.
* Yazı Ticari Ahlak ve Din Ahlakı üzerinden yorumlanarak yapılmıştır.
Bir Makale, Slayt, Video, Tasarım yaptım başkalarının kendi adlarına kullanılması etik mi ?
Öncelikle etik kavramının yasal çerçevede telif hakkından doğan ve tarafların birbirleri üzerinde üstünlük sağlayamadığı durumlarda, Şikayetçi olan kişi, kişiler veya kurumların öne sürdüğü bir tartışma konusudur. Amaç yasal koşullarda sağlanamayan üstünlüğün Ahlaki ( töre ) yönleriyle ele alınıp üstünlük arayışıdır.
Siz bu gun bir ürün ortaya koyabilirsiniz. Koyduğunuz ürün her ne olursa olsun belli bir kitlenin beğenisini çekecek ve aynı kitleden kendi üzerinede pay almak isteyen kişilerce dolaylı taklit edilecektir.
Örnek bir etik tartışması :
Öncelikle bu tarz bir şikayetlenme öncesi yazdığınız yazının tamamiyle telif hakkının elinizde olduğundan emin olmalısınız. A adlı site içeriğinizi sizin isminizle yayınlıyor olabilir ama bu demek değildir ki siz A adlı siteye içeriğinizi ekleyerek bir telif hakkı elde ettiniz.
A adlı siteden telif hakkı elde edebilmek için A adlı site size bir ücret ödemek zorundadır. Ayrıca A adlı site size ücret öderkende içeriğin kendine ait olduğunu yine belirli bir ücret ödeyerek ispatlamalıdır.
İşin gözardı edilen yanı ise siz A adlı siteye içeriğinizi eklerken başkaları tarafından yazınızın kopyalanabileceğini kabullenmiş sayılırsınız. Daha açık bir ifadeyle ben şuan bu yazıyı bu sitede yayınladığım an başkaları tarafından kolayca başka sitelerde yayınlanabileceğinin farkındayım ve gördüğüm zamanda bir telif hakkı iddaa edemiyeceğiminde farkındayım.
Yalnız bu site yasal çerçevede telif hakları konusunda düzenlemeler yaptığını düşünürsek ben bu yazıyı yazdıktan sonra başka bir yerde izinsiz gösterilmesinden doğacak tazminat hakkını kopyalan kişiye ödettirebiliriz
Dikkat : Hırsız dediğiniz an yasal olarak hakaret etmiş sayılırsınız ve kişinin yaptığı tazmin edilmişse bu sefer sizin söylediğiniz kişiye karşı hakaretten tazminat ödemenize sebep olacaktır.
Dini bölüme geçmeden yukarda yazılanı özetlemek gerekirse yasal bir çerçeveye oturtmadan halka açık sitelerde yazılan bir yazıyı başkaları alıntı kaynağını göstermek zorunda değillerdir tamamiyle saygısal bir ifade şeklinde alıntı yaptığı kaynağı gösterebilir ve veya alıntıyı yapan kişinin yayınladığı site, orjinal yazının yayınlandığı site sahipleri veya yöneticileri alıntı yapan kişiye herhangi bir yaptırım yapabilme hakkına sahip değildir(*).
(*) Siteden elbette uzaklaştırabilir alıntı yapılan kaynağı göstermeden yayınlanan sitenin sahibi veya yöneticisi, kişiyi ama bu yinede kişiye hırsızlıkla suçlama gibi bir hak vermemekle beraber, alıntı yapan kişinin yasal haklarının başladığı noktayı gösterir.
Dini Açıdan
Dini açıdan incelediğimizde ise iş daha basit ve anlaşılabilir bir şekil almakta.
Müslüman kardeşlerimde bileceği "Kul Hakkı"'larına itaf edebileceğimiz bir konudur.
Sonuç olarak birileri saatlerini harcayarak bir ürün vermiştir ve siz bunu sorumsuzca alıp istediğiniz gibi gösterebilirsiniz karşılığını vermeden veya karşı tarafın haberi olmadan ( Karşı tarafın haberi olmadan çok açık bir ibaredir. Karşı tarafa haber etmeksizin yine alıntı yaptığınız kaynağı göstermekte yeterli değildir çünki eserin sahibi belkide yayınlayacağınız yeri sevmiyor veya eserinin orada bulunmasını istemiyor olabilir kişisel meselelerle ilgili. ) yayınlayamazsınız bu her ne kadar dini etik olsada Kutsal kitaba inanan her müminin korktuğu şeylerden biri olmalıdır. Tövbesi olan herşeyi yapabilirsiniz ama gerçekten inanan bir insansanız tövbesi sadece üstünde hak sahibi olan kişiden helalleşmekten başka çözümü olmayan bir yolu tercih etmeniz pek akıllıca olmaz.
Şimdi kendi kendinize oturup düşünebilirsiniz...

Bu yazı R10 ile aynı zamanda Blog'umda yayınlanmıştır PlusHane